Młynarska Wola — dawny kościół ewangelicki (Herrndorf — Kirche)

Z Wikipedii (PL)

Kościół pw. św. Tomasza, wzniesiony w 1593 roku na miejscu wcześniejszej świątyni z około 1330 roku, zniszczonej w czasie wojen polsko-krzyżackich. Wieś od 1527 roku w lennym posiadaniu rodu zu Dohna ze Słobit, który objął kościół patronatem. W 1925 roku Młynarska Wola liczyła 525 mieszkańców, w tym 479 ewangelików i 24 katolików. Świątynia przetrwała II wojnę nienaruszona; po 1945 roku użytkowana przez Armię Czerwoną jako spichlerz, następnie przejęta przez wspólnotę prawosławną. Dziś ruina — wpisana do rejestru zabytków wraz z cmentarzem przykościelnym pod nr 619/69 z 28.02.1968. Adolf Boetticher w inwentarzu zabytków z 1898 roku podaje, że kościół powstał w czasach zakonnych i był poświęcony świętemu Tomaszowi; proboszczowie Młynar i Młynarskiej Woli występują jako świadkowie już w 1329 roku, a w czasach katolickich świątynia należała do archiprezbiteratu elbląskiego. W XV wieku popadła w ruinę i według napisu na chorągiewce szczytu wschodniego odbudowano ją w 1593 roku z murowaną wieżą; ta jednak znikła i w 1823 roku zastąpiono ją wieżą drewnianą z herbem Dohnów na chorągiewce. To prosta gotycka budowla z cegły, długa na 30,7 metra i szeroka na 15 metrów; ślady fundamentów i urwany gzyms wskazują, że od zachodu była kiedyś dłuższa albo miała murowaną wieżę. Pięcioprzęsłowe wnętrze z płaskim stropem wyróżniają przypory wciągnięte do środka, które Boetticher znał poza tym tylko z Sambii; w 1872 roku kościół gruntownie odnowiono. Nastawę ołtarzową postawiono w 1694 roku, a …