Gnojewo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Gnojewo, po niemiecku Gnojau, leży na żyznych Żuławach przy dawnym trakcie tczewsko-malborskim, o milę i od Malborka, i od Tczewa. Przywilej lokacyjny otrzymał tu niejaki Willenbruch od wielkiego mistrza Dietricha von Altenburg w dzień świętych Piotra i Pawła 1338 roku; 🟡 stojący dziś w ruinie kościół datowany bywa na około 1340 rok, ale potwierdzenia tej daty w źródłach nie ma. Wspólnota ewangelicka ukształtowała się tu pod koniec XVI wieku — duchownego Gnojewo miało już w 1582 roku — a od 1630 roku tworzyła jedną parafię z Alt-Münsterberg, Milenz i Simonsdorfem. Nabożeństwa odprawiano w izbie nad podcieniem domu gospodarza, i tak przez z górą dwa stulecia. Zmieniła to wichura: w 1817 roku zrzuciła wieżę tutejszego kościoła katolickiego na jego własny dach. Katolicka wspólnota, zbyt uboga, by dźwignąć odbudowę, została przyłączona do parafii w Kończewicach, a w 1819 roku kościół w Gnojewie oddano ewangelikom. Ci go odbudowali i w 1853 roku dostawili skromną wieżę; zawisły w niej trzy dzwony, a wnętrze — barwnie malowany strop i ołtarz ze sreberkami i snycerką — zachowało dawny charakter. Organy miały dziesięć głosów, parafia 346 dusz, a do Stołu Pańskiego przystępowało w niej rocznie około 285 osób. W 1870 roku siedzibę parafii przeniesiono z powrotem do Gnojewa. Cmentarz założono w 1818 roku, a więc rok przed przejęciem kościoła. Wpisano go do rejestru zabytków 28 lipca 1993 roku pod numerem A-127 i ujęto w studium gminy Miłoradz jako cmentarz przykościelny ewangelicki; e…