Malbork — dawny kościół ewangelicki św. Jerzego (Georgenkirche)

Z Wikipedii (PL)

Kościół świętego Jerzego stał na Przedmieściu Mariackim w Malborku (*Marienburg*) i zaczynał jako świątynia szpitalna. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1403 roku. W 1460 roku, podczas oblężenia miasta w wojnie trzynastoletniej, ogień strawił całe przedmieście razem ze szpitalem i kościołem; król Kazimierz nie chciał już tego odbudowywać i w niedzielę Invocavit 1471 roku oddał zgliszcza wraz z prawem patronatu radzie miejskiej, a rada kościół podniosła z ruin. Ta decyzja rozstrzygnęła o wszystkim, co przyszło potem: skoro patronat sprawował magistrat, można tu było zacząć głosić po luterańsku wcześniej niż gdziekolwiek indziej w mieście. W czasie potopu szwedzkiego, w 1658 roku, świątynia ucierpiała ponownie. Pierwsze kazanie ewangelickie wygłoszono tu w 1526 roku, a wygłosił je Jakub Knade — ten sam, który już w 1518 roku, uciekłszy z klasztoru, przemawiał „z wielkim poklaskiem” w gdańskim kościele świętego Piotra. W Malborku nie było mu dane zostać: prześladowany przez katolików, ustąpił w 1534 roku do Nidzicy i tam umarł w 1564. W 1548 roku ewangelicy otrzymali także katolicką farę świętego Jana, a 14 maja 1569 roku Zygmunt August nadał im w Lublinie przywilej religijny; fary jednak nie utrzymali — odebrano ją wyrokiem sądu 3 czerwca 1594 roku i gmina została przy kościele świętego Jerzego za murami, przy sali w mieście i przy kaplicy nadbramnej. W 1598 roku świątynię przekazano w wyłączne użytkowanie luteranom. Przez większość swoich dziejów była to parafia dwujęzyczna…