Miłoradz — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Miłoradz — po niemiecku Mielenz, w dokumencie z 1282 roku Miloradesdorf i Myloradestorph — leży na Wielkich Żuławach Malborskich i od średniowiecza ma własny kościół katolicki; przywilej lokacyjny wsi pochodzi z 1321 roku. Przy kościele zachował się cmentarz. Studium uwarunkowań gminy Miłoradz określa go jako katolicki i protestancki. Wojewódzka i gminna ewidencja zabytków notuje go wraz z kostnicą, dzwonnicą i wysoką zielenią cmentarną pod numerem rejestru 285 i nie rozdziela części wyznaniowych. W źródłach nie znaleziono wskazania, gdzie leżała część protestancka. Wiadomo natomiast, że taki podział istniał: wizytacja z 4 czerwca 1749 roku, przywołana przez Jana Wiśniewskiego, zapisała, że cmentarz parafialny w Miłoradzu służył innowiercom i katolikom, lecz zgodnie z zaleceniem papieskim protestanci mieli groby w jednej jego części, a katolicy w drugiej; tak samo było przy filialnym kościele w Starej Kościelnicy. Cmentarz jest wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-285, decyzją z 9 czerwca 1994 roku; wykaz opisuje go jako „cmentarz przykościelny”. Kościół jest wpisany pod tym samym numerem od 27 marca 1962 roku. Pod koniec XVI wieku Miłoradz tworzył odrębną gminę ewangelicką i miał we wsi własny dom kościelny. W tym czasie sąsiednie gminy ewangelickie istniały w Starej Kościelnicy, Gnojewie i Szymankowie; w miłoradzkim domu kościelnym ostatni raz udzielił Wieczerzy Pańskiej Simon Arlet w 1636 roku. W jedną parafię cztery gminy połączono przed 163…