Myszewo — dawny kościół ewangelicki (ob. Podwyższenia Krzyża Świętego)
Groß Mausdorf
- Rok powstania
- 1330
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- malborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Myszewo — po niemiecku Groß Mausdorf — leży na Wielkich Żuławach Malborskich. Kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego to gotycka, jednonawowa budowla z cegły, wzniesiona około 1330 roku, z prosto zamkniętym, niewydzielonym prezbiterium i neogotycką kruchtą z końca XIX wieku. W XVIII i XIX stuleciu świątynię kilkakrotnie przebudowywano. Kościół, cmentarz przykościelny i bramę z przełomu XIX i XX wieku wpisano do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-814 — świątynię 17 listopada 1974 roku, cmentarz 22 czerwca 1994 roku. Wieś ma metrykę z 1332 roku: rada Elbląga oddała wtedy Johannowi Musowi 73 włóki przylegające do Fürstenau, żeby założył dwie wsie, a dla plebana wydzielono dwie włóki wolne od danin. Obie osady nazwano od imienia założyciela — Groß i Klein Mausdorf. W czasie Reformacji świątynię przejęli protestanci i do 1945 roku była kościołem ewangelickim, luterańskim, a później unijnym. Pierwszym znanym duchownym ewangelickim był, od 1565 roku, Caspar Arnoldi; po nim przyszedł Joachim Groß, zmarły w 1604 roku, którego płyta nagrobna leżała w kościele. Według Abrahama Hartwicha (1723) po Kasprze Arnoldim przyszedł do Myszewa w 1570 roku Joachim Groß, który tu zmarł; jego następcą był magister Dawid Kleeblatt, przy którym Hartwich podaje rok 1578, w 1614 roku przyszedł z Marzęcina Krzysztof Vengius (Wengius), a w 1616 roku notowany jest Dawid Friedrich. Według Hartwicha pastor Jan Philippi z Myszewa został w 1647 roku powołany do kościoła Mariac…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- westpreussen.de — kwerenda webowa
- zabytek.pl — serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa — kwerenda webowa
- Kwerenda własna atlasu — kwerenda własna
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- J. F. Goldbeck, „Volständige Topographie des Königreichs Preussen”, cz. 2: „Topographie von West-Preussen”, Marienwerder 1789, s. 132 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 214, 216, 220 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 12, 40, 85, 97, 246, 274; t. 2, s. 526, 654; t. 3, s. 942, 971; t. 4, s. 1102, 1133; t. 5, s. 1292, 1356, 1431, 1460, 1487; t. 6, s. 1577, 1698, 1703, 1772; t. 7, s. 1831, 1880 — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 62 — artykuł naukowy
- D. Piasek, „Średniowieczne chrzcielnice kamienne w kościołach na terenie Żuław Wiślanych: inwentaryzacja, funkcje, symbolika”, „Studia z Dziejów Średniowiecza” 26, 2023, s. 138–139, 154 — artykuł naukowy
- A. N. Tolckemit, „Elbingscher Lehrer Gedächtniss”, Danzig 1753, s. 56, 187–191 (Elbląska Biblioteka Cyfrowa) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 469 — opracowanie
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Książęce. Dwa światy sztuki luterańskiej”, „Studia Elbląskie” XXII (2021), s. 41 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.