Lasowice Wielkie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Lasowice Wielkie, po niemiecku Groß Lesewitz, były siedzibą własnej parafii ewangelickiej, a odnowiony przywilej dla wsi wystawiono w 1350 roku. Wspólnota istniała tu już w 1565 roku i wtedy też wymieniany jest jej pierwszy duchowny, Balthasar Richter, ale na własną świątynię czekała blisko sto pięćdziesiąt lat. Bernhard Schmid, autor inwentarza zabytków powiatu malborskiego, zapisał, że od 1565 roku zbierano się na nabożeństwa w izbie nad podcieniem domu chłopa Langwalda, później w stodole i spichlerzu. Agathon Harnoch dopowiada resztę: stodołę urządzoną na nabożeństwa trzeba było w 1619 roku rozebrać na wniosek miejscowego księdza katolickiego wniesiony do sądu w Malborku, w 1626 roku Gustaw Adolf oddał ewangelikom kościół katolicki, a po pokoju w Sztumskiej Wsi w 1635 roku odebrano im go z powrotem. Dopiero potem przyszła swoboda: w 1652 roku przerobiono na dom kościelny spichlerz, w którym się dotąd modlono, i przetrwał on do 1710 roku, a w 1711 — wbrew zakazowi biskupa chełmińskiego — stanął kościół. Ta budowla, ryglowa, o wymiarach 10,14 na 21,82 metra w świetle, z dwiema kruchtami i trzema dzwonami, przetrwała bez mała dwieście lat. Rozebrano ją wiosną 1902 roku, a nową świątynię, postawioną w latach 1902–1903, poświęcono 8 grudnia 1903 roku. Parafia liczyła w czasach Harnocha około 450 dusz, do Stołu Pańskiego przystępowało w niej rocznie blisko 395 osób, a cmentarz kościelny miała jeden — w Lasowicach. Ewangelicy nie mieli tu przewagi, choć byli liczni: w pruskim s…