Szawałd — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz w Szawałdzie (po niemiecku Schadwalde), w gminie Malbork na Wielkich Żuławach Malborskich, to cmentarz przykościelny: leży przy kościele poewangelickim z 1846 roku, opisanym osobno. Cmentarz figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków pod pozycją 229, bez numeru działki i bez adresu; wojewódzki wykaz zabytków ujmuje go łącznie ze świątynią, jako „kościół z terenem pocmentarnym, bramą, ogrodzeniem i wysoką zielenią”, z datowaniem na przełom XIX i XX wieku. Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Malbork na lata 2022–2025 wymienia na nim dwa zniszczone, wymagające renowacji nagrobki, będące podstawami pod krzyże lub stele. Wieś wzięła początek z przywileju, który wielki mistrz Winrych von Kniprode wystawił w Malborku niejakiemu Claußowi we wtorek po Niedzieli Palmowej. Ewangelickie nabożeństwa odprawiano tu w 1590 roku i z tego samego roku pochodzi wzmianka o pierwszym znanym duchownym, Johannesie Blumie; konserwatorska ewidencja datuje początek gminy ewangelickiej na około 1600 rok. Agathon Harnoch pisze, że nie wiadomo, kiedy zbudowano pierwszy kościół. Tutejsze księgi metrykalne prowadzono od 1647 roku, a rejestr zgonów od 1655 roku. W archiwum kościelnym zachowała się notatka pastora Bredtego, zmarłego w 1742 roku: „Roku 1719, trzydziestego lipca, wieczorem o godzinie siódmej — i to pod nieobecność tutejszego komendarza — rozebrano stary kościół ewangelicki, a w następny poniedziałek wzniesiono nowy, tak że o siódmej wieczorem stał już z krokwiami”. W kolejną ni…