Nowa Cerkiew — cmentarz ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Teren dawnego cmentarza ewangelickiego w Nowej Cerkwi ma 0,39 hektara i leży w północnej części wsi, po wschodniej stronie drogi z Ostaszewa do Palczewa. Nagrobki się nie zachowały; czytelna pozostała aleja cmentarna i relikty nasadzeń. Ewidencja zabytków gminy Ostaszewo wymienia cmentarz pod pozycją 90 i datuje go na lata 1838–1945. Urzędowy podręcznik rejencji gdańskiej z 1869 roku przedstawiał *Neukirch* jako wieś na prawie chełmińskim z 53 budynkami mieszkalnymi. Mieszkańców było wtedy 568, w tym 212 ewangelików, 324 katolików, 27 mennonitów i jednego Żyda. W tym samym podręczniku zapisano, że katolicy należeli do miejscowej parafii, a miejscowość miała własny okręg szkolny. Ewangelicki kościół w Nowej Cerkwi z 1838 roku przeniesiono do Elbląga. Według inwentarza zabytków Bernharda Schmida z 1919 roku budową kierował inspektor wałów Gersdorff. W tym samym inwentarzu zapisano, że świątynię poświęcono 5 sierpnia 1838 roku. Dzwony, lichtarze i krucyfiks podarował kościołowi król w tym samym roku. Nowa Cerkiew była siedzibą własnej parafii ewangelickiej, obejmującej także Gniazdowo (Schönhorst) i Pręgowo Żuławskie. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku notuje tu 360 mieszkańców: 140 luteranów, 190 katolików i 30 mennonitów. W tym samym spisie jako parafię luterańską podano Nową Cerkiew (Neukirch). Spis powszechny z 1 grudnia 1905 roku naliczył w Nowej Cerkwi 499 mieszkańców. W tym samym spisie zapisano 267 katolików, 200 ewangelików, 28 innych chrześcij…