Dworek — dawny kościół ewangelicki (nieistniejący)
Baarenhof
- Rok powstania
- 1831
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- nowodworski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Dworek — do 1945 roku Baarenhof — leży w gminie Stegna. Wieś-majątek założył w 1590 roku Simon Bahr, dzierżawca sąsiedniej Niedźwiedzicy, i od niego pochodzi nazwa: Bahren-hof, „dwór Bahra”. Do 1920 roku wieś należała do powiatu malborskiego w Prusach Zachodnich, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Zanim stanął tu kościół, modlono się w spichlerzu. Bernhard Schmid zapisał, że już w 1578 roku nabożeństwa odprawiano w sali urządzonej w spichlerzu dworskim — stąd nazwa Hofkirche, „kościół dworski”. Pod salą były piwnice na piwo i wino, nad nią zsypy zboża dzierżawcy. Według kroniki Harnocha z 1890 roku parafię w Dworku nazywano z początku od sąsiedniej Niedźwiedzicy (Bärwalde); spichlerz na kościół urządził w XVI wieku jeden z właścicieli dworku — Reinhold Krosau albo Simon — a pierwszym duchownym był tu od 1578 roku Lucas Ebenberg z Saksonii. Według Abrahama Hartwicha (1723) w 1594 roku Joachim Pollio został pastorem w Dworku, po niemiecku Bahrenhof, do którego należały Niedźwiedzica (Bärwalde) i Nowa Kościelnica (Neumünsterberg); po nim od 1610 roku służył Jan Augustinus, który w 1615 roku miał odejść do Kraśniewa (Schönau), następnie Jan Clausewitz, od 1628 do 1649 roku Dawid Müller, a 2 lipca 1649 roku ordynowano w Gdańsku Krzysztofa Siegfrieda. Ciężkie chwile przyszły po przerwaniu wału pod Ostaszewem w 1674 roku: parafianie rozproszyli się, pastor Jan Holzmüller nie miał z czego żyć i odszedł do Gdań…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- Katalog Zabytków Osadnictwa Holenderskiego — Baarenhof — źródło online
- Dworek (Baarenhof), gm. Stegna — zulawy.infopl.info — kwerenda internetowa
- Dworek, Gmina Stegna — Wikipedia — kwerenda internetowa
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 14, 15, 16, 31, XLVIII–XLIX — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 427–428 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Malbork” — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 254 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 141, pozycja 11 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 23 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 49, 211, 299; t. 2, s. 464; t. 3, s. 723, 850, 873, 1002; t. 4, s. 1177; t. 5, s. 1301, 1510; t. 6, s. 1699, 1760; t. 7, s. 1905 — źródło drukowane
- Heinel, „Einige Nachrichten über das große Marienburger Werder, besonders in kirchlicher Hinsicht”, „Preußische Provinzial-Blätter” 8, Königsberg 1832, s. 209–229, 317–330 (Internet Archive) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Ewangelickie budownictwo kościelne w Prusach Zachodnich”, Toruń 2014, s. 88 — opracowanie
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 11, s. 84 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 14, s. 103 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 15, s. 114 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.