Palczewo — cmentarz (mennonickie)

Z Wikipedii (PL)

Palczewo, po niemiecku Palschau, w gminie Ostaszewo, leży na prawym brzegu Wisły, razem z dawnym Palczewskim Przewozem — i przez wieki mieszkali tu obok siebie ewangelicy, katolicy i mennonici. Spis z 1885 roku wyliczył 474 mieszkańców: 222 ewangelików, 193 katolików i 59 osób zapisanych jako „inni chrześcijanie”, czyli na Żuławach najczęściej mennonitów. Siedemnaście lat wcześniej *Słownik geograficzny*, opisujący wieś w ówczesnym powiecie malborskim, podawał ten rozkład jeszcze dokładniej: w 1868 roku Palczewo liczyło 525 mieszkańców w 49 domach — 225 katolików, 229 ewangelików, 65 mennonitów i sześcioro tak zwanych katolików niemieckich — a gospodarstw było trzynaście gburskich i trzynaście zagrodniczych. Ewangelicy podlegali parafii w Borętach, gdzie od 1727 roku prowadzono dla Palczewa osobne zapisy chrztów, ślubów i pogrzebów; tam też mieściła się parafia katolicka. Przy takiej liczbie mennonitów własne miejsce pochówku nie dziwi. Dawny cmentarz mennonicki, z zachowanym starodrzewem, datowany jest na XVIII wiek i ujęty w ewidencji zabytków gminy Ostaszewo pod pozycją 200, pod adresem Palczewo 42. 🔴 Wyciąg z wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków prowadzi jednak dla Palczewa trzy pozycje cmentarne i wszystkie trzy określa jako poewangelickie: teren dawnego cmentarza przy kościele filialnym, zlikwidowany w latach siedemdziesiątych XX wieku; cmentarz dawniej ewangelicki, następnie rzymskokatolicki, na północnym skraju wsi, z zachowanym drzewostanem; oraz jego bramę cme…