Niedźwiedziówka — dawny mennonicki dom modlitwy

Z Wikipedii (PL)

Niedźwiedziówka w gminie Stegna, powiat nowodworski, to olęderska wieś na Żuławach. Do 1920 roku administracyjnie należała do powiatu malborskiego (Kreis Marienburg) w Prusach Zachodnich, w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska (Kreis Großes Werder). W latach 1939–1945 należała do okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (Reichsgau Danzig-Westpreußen). Mennonici flamandzcy osiedlali się w rejonie Bärwalde od szesnastego wieku. Nazwa Bärwalde pojawia się w królewskim przywileju dla mennonitów. Wilhelm Mannhardt przedrukował dokument Jana Kazimierza z 1650 roku, w którym król bierze w opiekę „Holendrów w Tiegenhof, Bärwalde i wszystkich innych poddanych znajdujących się w naszej ekonomii” i uwalnia ich od wszelkich nadzwyczajnych kontrybucji. Powód podano wprost: królewskie dochody w tych dobrach „polegają głównie na posiadłościach poddanych wiary mennonickiej”. W przywileju zapisano też, że nękanie tych ludzi groziło „skrajnym wyludnieniem” i uszczupleniem skarbu. W źródłach nie znaleziono drugiego zapisu, który pozwalałby przypisać ten przywilej tej wsi; nazwa Bärwalde powtarza się w Prusach kilkakrotnie. Według Abrahama Hartwicha (1723) w dobrach Bärwalde mennonici z polecenia dziedziców oddawali pastorowi luterańskiemu dziesięcinę, kolędę i dar wielkanocny, a opłaty od ślubów i pogrzebów w 1698 roku rozdzielono; 8 stycznia 1717 roku, za rządów hrabiego von Finckenstein, przyznano je jednak pastorowi, ponieważ mennonici nie mieli pisemnego dekretu od pani pułkownikowej Win…