Tujsk — dawny kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki

Z Wikipedii (PL)

Tujsk, po niemiecku Tiegenort, w gminie Stegna, miał drewniany kościół ewangelicki konstrukcji szachulcowej, otoczony cmentarzem. 🟡 Data jego wzniesienia jest sporna: atlas podaje 1686 rok, a statystyka Agathona Harnocha z 1890 roku — 1693. Rozstrzygnąć tego bez dokumentu budowy nie sposób. Harnoch prowadzi Tujsk jako samodzielną parafię diecezji malborskiej i notuje przy niej organy o 17 głosach, 2 800 dusz oraz pierwszego duchownego — Matthiasa Wannowa. Była to zatem parafia duża, jedna z ludniejszych na tym odcinku Żuław. 🟡 Losu budynku po 1945 roku nie potwierdza jednoznacznie żadne źródło. Wiadomo natomiast, że dzisiejsza parafia katolicka świętego Stanisława nie przejęła dawnej świątyni: korzystała najpierw z dawnej hali targowej, przystosowanej w 1957 roku, a nowy kościół wzniesiono w latach 1990–1997. 📌 Do tutejszej parafii należały wsie, które własnych świątyń nigdy nie miały. W Bronowie, po niemiecku Groß Brunau, spis z 1 grudnia 1885 roku naliczył 671 mieszkańców — 601 ewangelików i 51 katolików, a obok nich 17 innych chrześcijan, na tych ziemiach zwykle mennonitów, i dwie osoby wyznania mojżeszowego; katolicy chodzili do Żuławek, a mennonici do zboru w Cyganku. W Beiershorst, dzisiejszym Wybicku — osadzie olęderskiej założonej w 1591 roku — mieszkało w tym samym spisie 105 osób, w tym 81 ewangelików, 6 katolików i 18 innych chrześcijan; tamtejsi katolicy należeli do Żuławek, a od 1912 roku do Marzęcina. 📌 W Beiershorst działał ponadto zbór mennonicki, wydzielon…