Warszkowo — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Warszkowo (Warschkau) było wsią podzieloną wyznaniowo niemal po połowie. 📌 Metrykę ma krzyżacką i zaskakującą: 11 grudnia 1404 roku komtur gdański Albrecht von Schwarzburg nadał Clausowi von Oste i Heinrichowi Breslau czterdzieści włók na prawie chełmińskim, a wieś zapisano wtedy jako Nuwerder, „po polsku Warschkau”. Niemiecka nazwa się nie przyjęła, za to sama miejscowość była wówczas tożsama z Kniewem — Kniewski Bruch uważa się za późniejsze wybudowanie. 📌 Mieszkańcy trafili też do akt sądu ziemskiego województwa pomorskiego: wyrok z 1571 roku dotyczy zaniedbania przez nich granic. Pruski spis powszechny z 1 grudnia 1885 roku wykazał tu 237 mieszkańców: 116 ewangelików i 121 katolików, a tutejsi ewangelicy należeli wówczas do parafii w Bolszewie. Ćwierć wieku później, w spisie z 1 grudnia 1910 roku, wieś przypisano już do parafii ewangelickiej w Słuszewie, leżącym wtedy w powiecie lęborskim, a więc po drugiej stronie granicy prowincji, w Pomorzu. 📌 Trzydzieści sześć lat po pierwszym z tych spisów obraz był inny. Pierwszy spis Rzeczypospolitej, z 30 września 1921 roku, odnotował tu 171 mieszkańców w 17 domach, w tym 147 katolików i dwudziestu czterech wyznania ewangelickiego; narodowość polską podało 137 osób, niemiecką trzydzieści cztery. 📌 Cmentarz zachował się dobrze. Gminny program opieki nad zabytkami odnotowuje pierwotne granice zaznaczone starodrzewem, czytelny układ alejek i grobów, częściowo ogrodzenie oraz fragmenty nagrobków — niekiedy z elementami żeliwnych ogr…