Gniewino — kościół (obecnie św. Józefa Rzemieślnika)
Gnewin
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- wejherowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Gniewino, po niemiecku Gnewin, leżało przed 1945 rokiem w powiecie lęborskim (Kreis Lauenburg) prowincji Pomorze. Stoi tu ceglany neogotycki kościół ze smukłą wieżą, dawniej ewangelicki, dziś kościół parafialny pod wezwaniem świętego Józefa Rzemieślnika. Obok stoi dawna pastorówka, dziś siedziba urzędu gminy, a wokół kościoła leży dawny ewangelicki, obecnie katolicki cmentarz przykościelny o powierzchni blisko pół hektara; zachowały się na nim resztki nagrobków z niemieckimi inskrypcjami. Kościół w Gniewinie wzmiankowano już około 1400 roku wśród kościołów dekanatu lęborskiego. Według Brüggemanna, który powołuje się na świadectwo rady miasta Lęborka z 1477 roku, wieś była dobrem rodziny von Pirch, „które na rozkaz księżnej Zofii oddano klasztorowi panien w Żarnowcu”; Franz Schultz pisze ostrożniej, że należała do Pirchów „podobno”, a przekazanie datuje na około 1474 rok. Potem przeszła w ręce Wejherów: według ich dokumentów kupił ją Johannes Weiher już w 1491 roku, według późniejszego potwierdzenia cysterki sprzedały ją Clausowi Weiherowi w 1528 roku. Wraz ze wsią patronat przeszedł na jej dziedziców. Gniewino stało się parafią ewangelicką po 1535 roku; patronat należał wcześniej do Błądzikowskich i cysterek z Żarnowca, potem do Wejherów. Ksiądz Jakub Fankidejski zapisał, że stał tu stary kościół pokrzyżacki patronatu prywatnego, który od początku Reformacji służył innowiercom. W drugiej połowie XVI wieku Gniewino miało według Andrzeja Tomczaka tylko kościół filialny parafii…
Źródła zewnętrzne
- Bär, Max: Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen, Danzig 1908 (Abhandlungen zur Landeskunde Westpreußen, H.13) — inwentarz archiwalny (1908)
- F. Schultz, Geschichte des Kreises Lauenburg in Pommern (1912) — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Pommern, spis powszechny z 2 XII 1895, Kreis Lauenburg — źródło drukowane
- ks. Jakub Fankidejski, „Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych”, Pelplin 1880, s. 249 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- M. Biskup, A. Tomczak, „Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.”, „Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1 — monografia
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1941, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern — urzędowy organ konsystorza
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1929, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044340) — urzędowy organ konsystorza
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1071 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 111 — źródło drukowane
- „Königlich Preußischer Staats-Anzeiger” (Berlin), 8 kwietnia 1852 roku, s. 2 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 22 czerwca 1886 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 18 sierpnia 1894 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 17 grudnia 1898 roku, s. 11 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 9 października 1904 roku, s. 15 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 7 maja 1905 roku, s. 33 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Tag” (Berlin), 20 listopada 1909 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 54 — artykuł naukowy
- Ernst Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, część II, Stettin 1912, s. 252–254 — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 137, 165 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.