Luzino — dawny zbór ewangelicki

Z Wikipedii (PL)

Dawny kościół ewangelicki w Luzinie, ceglany i neogotycki, stoi na wzgórzu Kukówka — 118 metrów nad poziomem morza. Kościół katolicki stoi około 400 metrów od niego. Ufundował go Eberhard von Żelewski, właściciel Barłomina; w źródłach nazwisko fundatora bywa pisane dwojako: Żelewski i Zelewski. Do budowy użyto cegły z barłomińskiej cegielni. Jako datę wzniesienia świątyni podaje się rok 1895; poświęcono ją w październiku 1897 roku. Zbór podlegał parafii ewangelickiej w Bolszewie i pozostawał jej filią w 1910 roku. Datę poświęcenia potwierdza relacja prasowa z października 1897 roku. Korespondent królewieckiej „Ostpreußische Zeitung” donosił z Luzina 13 października, że w minioną niedzielę generalny superintendent dr Döblin uroczyście poświęcił nowy kościół ewangelicki, zbudowany przez budowniczego Heinemanna. Obecnych było dziesięciu duchownych z okolicy, darczyńcy — wśród nich konsul Brandt z Gdańska, który dał na budowę znaczną sumę — landrat hrabia Keyserlingk i właściciele okolicznych majątków. Według „Danziger Zeitung”, na którą powołała się gazeta, uroczystość zaczęła się o wpół do dziesiątej pożegnaniem dotychczasowego tymczasowego miejsca nabożeństw, skąd w uroczystym pochodzie przeniesiono naczynia liturgiczne do świątyni. Liturgię odprawił superintendent Luckow z Wejherowa, a kazanie wygłosił duszpasterz parafii, pastor Becker z Bolszewa. Kataster kontrybucyjny z 1773 roku, sporządzony po przejęciu dóbr klasztornych przez państwo pruskie, wyliczył we wsi sołtysa, …