Smażyno — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Antoniego)

Z Wikipedii (PL)

Smażyno — po niemiecku Smasin, a od 1942 roku zniemczone na Mühlental — jest kaszubską wsią w dzisiejszej gminie Linia, w której warstwa ewangelicka była realna i mocna. Nazwa jest stara: zapisywano ją jako Smasin już w 1381 roku. 📌 Zanim stanął kościół, chrzczono tu przy kamieniu granicznym. Według Franza Schultza Smażyno miało ewangelickich mieszkańców już w czasach Reformacji, jako własność niemieckiego posiadacza, ale na początku XVII wieku Reformację tu stłumiono. Odtąd tutejsi ewangelicy chodzili do kamienia nad graniczną Łebą, gdzie pomorski duchowny udzielał im chrztów i ślubów; później trzymali się częściowo Bolszewa, częściowo Dzięcielca na Pomorzu. Granica państwowa biegła tuż obok — i to ona, a nie odległość, wyznaczała, gdzie wolno było ochrzcić dziecko. 📌 Trzon ludności ewangelickiej przetrwał, a w 1862 roku siedmiu gospodarzy zawiązało komitet budowy kościoła. W tym samym roku utworzono własną diasporalną parafię w diecezji wejherowskiej, z inicjatywy właściciela majątku Augusta Piepera; pierwszym pastorem został Wilhelm Fischer z Bartoszyc. Kamień węgielny położono 24 lipca 1864 roku, a świątynię poświęcono 19 listopada 1865 roku — budowa zajęła więc dwa sezony, co tłumaczy, dlaczego jedne zapisy podają rok 1864, a inne 1865. Kościół jest ceglany, w formach neogotyckich, ze smukłymi przyporami, wysokimi sprzężonymi oknami i ośmiobocznie zamkniętym chórem; wieża liczy 110 stóp. Parafia obejmowała wsie z terenu dzisiejszych gmin Linia, Szemud i Luzino, między…