Trumieje — cmentarz ewangelicki
Groß Tromnau
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz ewangelicki w Trumiejach, po niemiecku Groß Tromnau, leży po wschodniej stronie drogi do Jaromierza, na działkach 4/5 i 4/7; w wojewódzkiej ewidencji zabytków figuruje pod pozycją 374. Daty założenia cmentarza ewidencja nie podaje. Gminny program opieki nad zabytkami gminy Gardeja na lata 2020–2023 wymienia nieczynny cmentarz ewangelicki z pierwszej połowy XIX wieku po wschodniej stronie drogi do Jaromierza; jest czytelny w terenie, zadrzewiony, zaniedbany i zachowany szczątkowo. Wieś była siedzibą własnej parafii ewangelickiej, wspólnej z Neudörfchen. Kościół, w którym się zbierano, stoi do dziś jako świątynia filialna pod wezwaniem Chrystusa Króla, wpisana do rejestru zabytków 9 grudnia 1961 roku pod numerem A-264. Jest to budowla średniowieczna, wzniesiona z głazów narzutowych, zaplanowana pierwotnie jako prezbiterium, nieco szersza nawa i wieża od zachodu; wnętrze ma 20,8 metra długości i 7,5 metra szerokości we wschodniej, a 8,9 do 9,0 metra w zachodniej połowie. Fundację wiązano z rycerzem Dietrichem Stangem, zmarłym między 1313 a 1323 rokiem, a początek budowy datowano na krótko przed 1300 rokiem albo na około tego roku; wieżę, choć przewidzianą od razu, postawiono później — w okresie największego ruchu budowlanego w okolicach Kwidzyna, czyli w latach 1330–1350. Dzisiejszy wygląd kościół zawdzięcza naprawom z 1851 roku i przebudowie wieżyczki dachowej w 1873 roku; według daty 1849 na jej chorągiewce naprawy rozpoczęto w 1849 roku. Od 1792 roku patronat należa…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Gardeja, stan 29 VIII 2026, poz. 374
- „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienwerder östlich der Weichsel” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 11), Danzig 1898 — inwentarz zabytków
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 11: „Der Kreis Marienwerder östlich der Weichsel”, Danzig 1898, s. 111 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 520, 521 — źródło drukowane
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Gardeja na lata 2020–2023, uchwała nr XXII/146/2020 z 28 października 2020 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2020, poz. 4865, s. 74, tab. 4, lp. 25 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 72 — źródło drukowane
- Erich Wernicke, „Kreis Marienwerder. Aus der Geschichte des Landkreises bis zum 19. Jahrhundert”, Hamburg 1979 (Sonderschrift 42), s. 109, 115–117, 214 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen” (Berlin), 5 lutego 1818 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Dresdner Anzeiger” (Drezno), 30 sierpnia 1841 roku, s. 8 (obraz strony: Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 14 października 1886 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 26 października 1897 roku, s. 10 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 16 czerwca 1901 roku, s. 13 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 6 stycznia 1911 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 4 marca 1918 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 7, s. 62 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, księga parafii Groß Tromnau („Sonstige Verzeichnisse 1682–1939”), spis pastorów, skan 4, dostęp przez portal Archion (226909) — źródło archiwalne
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.