Kwidzyn — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w miejscowości Kwidzyn (po niemiecku Marienwerder), gmina Kwidzyn, powiat kwidzyński. Ewidencja konserwatorska opisuje go jako: cmentarz ewangelicki, ul. Hallera. Spis gmin z 1 grudnia 1910 roku wykazał tu 9 730 ewangelików i 2 383 katolików; miejscowość należała do parafii ewangelickiej Marienwerder. Podstawa wpisu: wojewódzka ewidencja zabytków (arkusz gminy Kwidzyn, pozycja 539), stan z 29 sierpnia 2026 roku. Lokalizacja przybliżona — do uściślenia w terenie. 📌 Kwidzyn był miastem w przeważającej części ewangelickim i zarazem ośrodkiem administracji kościelnej: spis z 1 grudnia 1910 roku naliczył tu 9730 ewangelików wobec 2383 katolików, a Adolf Harnoch prowadzi diecezję kwidzyńską jako jedną z jednostek swojego wykazu — obejmowała ona parafie od Dzierzgonia po okoliczne wsie. 📌 Miasto miało więcej niż jeden cmentarz ewangelicki i atlas prowadzi je osobno: ten przy ulicy Hallera oraz drugi przy ulicy Piastowskiej. 📌 Miasto wyrosło wokół zamku, który Hermann Balk założył w 1233 roku na wiślanej wyspie zwanej Quidin albo Quidzin, wkrótce jednak przeniesiono go na dzisiejsze miejsce; w tym samym roku Kwidzyn otrzymał przywilej. Po podziale Prus na cztery biskupstwa w 1243 roku zamek stał się siedzibą biskupa pomezańskiego i kapituły katedralnej. Pierwszy kościół, wzniesiony podobno w 1236 roku, był drewniany i spłonął razem z zamkiem w 1243; odbudowany, wciąż nie odpowiadał randze katedry — biskup Berthold nazwał go budowlą „pokorną, zrujnowaną i całkie…