Kwidzyn — cmentarz ewangelicki przy ulicy Hallera
Marienwerder
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz ewangelicki przy ulicy Hallera w Kwidzynie (po niemiecku Marienwerder) sąsiaduje z cmentarzem katolickim przy tej samej ulicy — wojewódzka ewidencja zabytków prowadzi oba osobno, a przy ewangelickim poprzestaje na jednym zdaniu: cmentarz ewangelicki, ulica Hallera. Ewidencja nie podaje ani datowania, ani powierzchni, ani opisu położenia. W mieście jest też drugi cmentarz ewangelicki, przy ulicy Piastowskiej. Losy po 1945 roku opisuje atlas historyczny Kwidzyna: zaraz po wojnie zlikwidowano wszystkie cmentarze ewangelickie miasta, ale w pierwszych powojennych latach chowano zmarłych na dawnym cmentarzu ewangelickim przy dzisiejszej ulicy Hallera; od początku lat pięćdziesiątych grzebano tylko na cmentarzu komunalnym przy ulicy Malborskiej. Gminny Program Opieki nad Zabytkami Miasta Kwidzyna na lata 2024–2027 podaje późniejsze daty: cmentarz zamknięto w 1973 roku, w 1974 roku zlikwidowano, a na jego miejscu utworzono park miejski. Starsze cmentarze miasta opisuje kronika Kwidzyna, którą H. C. W. Jahn wydał własnym nakładem w 1844 roku. Gdy pod koniec XVIII wieku zakazano chować zmarłych na cmentarzu wokół kościoła, a miejsce pochówków urządzone przy szpitalu przestało wystarczać rosnącej ludności, założono nowy cmentarz dalej od centrum, na przedmieściu. W 1844 roku był on już, mimo wszelkich powiększeń, zapełniony i znów otoczony przez rozrastające się miasto, tak że — jak pisał Jahn — wkrótce trzeba będzie założyć nowy cmentarz poza miastem. Trzeci cmentarz, zwany T…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Kwidzyn (miasto), stan 29 VIII 2026, poz. 539
- „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienwerder östlich der Weichsel” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 11), Danzig 1898 — inwentarz zabytków
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- Gminny Program Opieki nad Zabytkami Miasta Kwidzyna na lata 2024–2027, uchwała nr IX/73/24 z 16 grudnia 2024 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2025, poz. 63, s. 61 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 69 — źródło drukowane
- H. C. W. Jahn, „Chronik der Stadt Marienwerder in Westpreußen”, nakładem autora, 1844, s. 56, 176 oraz plan miasta — monografia
- H. Weilandt, „Marienwerder vor hundert Jahren. Aufzeichnungen von H. Weilandt, weiland Ratsherr in Marienwerder, aus dem Jahre 1888”, „Zeitschrift des historischen Vereins für den Regierungsbezirk Marienwerder”, z. 59, Marienwerder 1920, s. 14 — monografia
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.