Jarzębina — cmentarz mennonicki
Schulwiese
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- mennonickie
Z Wikipedii (PL)
Jarzębina leży w gminie Ryjewo, w powiecie kwidzyńskim, na skraju nadwiślańskich nizin. W dokumentacji konserwatorskiej obiekt opisano jako „cmentarz menonicki”, bez daty założenia, powierzchni, opisu położenia, liczby pochowanych i nazwisk z nagrobków. Punkt na mapie wskazuje wieś, nie granicę założenia. Cmentarz leży na niewielkim wzniesieniu, z zachowanym drzewostanem w formie alei. Program Opieki nad Zabytkami Gminy Ryjewo na lata 2024–2027 odnotowuje, że mimo podrostu samosiewów kompozycja i granice cmentarza pozostają czytelne. Według programu zachowały się jedynie nieliczne fragmenty kamiennych steli oraz metalowych ogrodzeń. W tej samej gminie zachowały się dwa dalsze cmentarze mennonickie w Barcicach — jeden za zabudowaniami gospodarstwa numer 70, drugi przy drodze prowadzącej do ośrodka dla osób bezdomnych. W sąsiedniej gminie Sadlinki ewidencja notuje cmentarz mennonicki w Okrągłej Łące oraz cmentarz ewangelicko-mennonicki w Olszanicy, po którym została jedna stela. Dawna nazwa wsi to Schulwiese. W źródłach nie znaleziono urzędowego aktu przemianowania po 1945 roku; utożsamienie opiera się na świadectwach pośrednich. Arkusz Messtischblattu 2179 Rehhof z 1906 roku podpisuje osadę w miejscu dzisiejszej Jarzębiny jako Schulwiese — wieś rzędową ciągnącą się wzdłuż wału wiślanego. W tym arkuszu podpis rozciąga się na blisko dwa kilometry: „Schul-” przy północnym końcu wsi, „wiese” przy południowym. Urzędowy punkt Jarzębiny z państwowego rejestru nazw geograficznych wyp…
Źródła zewnętrzne
- Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, wojewódzka ewidencja zabytków, arkusz gminy Ryjewo, stan 29 VIII 2026, poz. 30
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 2179 Rehhof, wydanie z 1906 roku — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, na podstawie spisu powszechnego z 1 grudnia 1885 roku, Kreis Marienwerder, s. 78, poz. 104 — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. X, Warszawa 1889, hasło „Schulwiese” — źródło drukowane
- Wojewódzka ewidencja zabytków, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, arkusz gminy Ryjewo (stan 29 VIII 2026) — źródło drukowane
- Wojewódzka ewidencja zabytków, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Gdańsku, arkusz gminy Ryjewo (stan 29 VIII 2026), pozycja 30 — źródło drukowane
- Messtischblatt 1:25 000, arkusz 2179 Rehhof, wydanie 1906 — źródło drukowane
- Państwowy rejestr nazw geograficznych — Główny Urząd Geodezji i Kartografii — źródło drukowane
- Program Opieki nad Zabytkami Gminy Ryjewo na lata 2024–2027, uchwała nr LI/392/24 z 27 marca 2024 roku, Dz. Urz. Woj. Pomorskiego 2024, poz. 2044, s. 45 i 47 — program opieki nad zabytkami
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 70 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.