Bzowo (gmina Warlubie) — cmentarz ewangelicki
Groß Sibsau
- Powiat
- świecki
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz ewangelicki w Bzowie, po niemiecku Groß Sibsau, założono w 1850 roku. Figuruje w wojewódzkiej ewidencji zabytków, ale nie został wpisany do rejestru. W karcie Narodowego Instytutu Dziedzictwa tytuł brzmi „cmentarz mennonicki”, ale w rubryce rodzaju, w wojewódzkiej ewidencji i na mapie lapidariów figuruje cmentarz ewangelicki. Dwa wykazy podają jego położenie rozbieżnie: karta Narodowego Instytutu Dziedzictwa wskazuje punkt na południowy wschód od kościoła, a mapa lapidariów — miejsce znacznie dalej na południe. W wojewódzkiej ewidencji zabytków we wsi wymieniono jeden cmentarz ewangelicki, a obok niego katolicki cmentarz przykościelny. W źródłach nie znaleziono rozstrzygnięcia, która lokalizacja jest właściwa. Bzowo leży na skraju Borów Tucholskich, w dawnym powiecie świeckim. Wieś była od początków chrystianizacji siedzibą parafii katolickiej, ale w XVI wieku tutejszy kościół wraz z parafią przeszedł w ręce luteranów. W 1577 roku biskup Stanisław Karnkowski przywrócił tu dawny porządek. Dzisiejszy murowany kościół świętej Małgorzaty wzniesiono w 1768 roku, w miejsce świątyni ze słomy i gliny z 1703 roku. Bzowo było wtedy filią parafii w Komorsku i obsługiwali je tamtejsi księża. Wizytacja z 10 października 1745 roku naliczyła w tej parafii 308 katolików przystępujących do sakramentów, 236 mennonitów i 203 luteranów. W 1702 roku było ich odpowiednio 292, 131 i 230. W latach osiemdziesiątych XIX wieku w przysiółku Bzówko na dziewięćdziesięciu pięciu mieszkańców przy…
Źródła zewnętrzne
- Karta ewidencyjna cmentarza, Narodowy Instytut Dziedzictwa — ewidencja konserwatorska
- Wojewódzka ewidencja zabytków, WUOZ Toruń, wykaz gminy Warlubie (3 czerwca 2018), poz. 43 — ewidencja konserwatorska
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 533 i 539–540 — statystyka kościelna
- „Diecezja chełmińska. Zarys historyczno-statystyczny”, Pelplin 1928, s. 460 — statystyka diecezjalna
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 88 — źródło drukowane
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.