Gdańsk-Oliwa — kościół św. Jakuba

Z Wikipedii (PL)

Gotycki kościół św. Jakuba w Gdańsku-Oliwie (Jakobskirche) wzniesiono w XIV w. (pierwsza wzmianka 1308) z fundacji cystersów, których reguła nie pozwalała świeckim uczestniczyć w nabożeństwach w kościele klasztornym. Murowana, początkowo trójnawowa świątynia zastąpiła starszą budowlę drewnianą. 18 II 1577, podczas wojny Gdańska ze Stefanem Batorym, kościół spalili gdańszczanie; odbudowano go prowizorycznie w formie dwunawowej w latach 1591–1593, a konsekracji dokonał 18 I 1604 sufragan włocławski Franciszek Łącki. W 1709 dobudowano wieżę od zachodu. To niewielka, dwunawowa świątynia (ok. 28 m długości, 10 m szerokości, 12 m wysokości) z rokokowym wyposażeniem (ambona, konfesjonał, ołtarz z obrazem Zmartwychwstania). Po kasacie opactwa cystersów w 1831 kościół przekazano gminie ewangelickiej — pierwsze nabożeństwo ewangelickie odprawiono 30 XI 1834. W latach 1879–1882 przeprowadzono gruntowny remont, dobudowując zachodni przedsionek. Wraz z rozwojem Oliwy gmina ewangelicka wzniosła w latach 1913–1920 nowy, większy kościół (Versöhnungskirche, „Kościół Pojednania") przy obecnej ul. Leśnej; ostatnie ewangelickie nabożeństwo w św. Jakubie odbyło się 31 X 1920. Po 1945 świątynia 2 VII 1945 wróciła do katolików; ok. 1960 prace konserwatorskie odsłoniły najstarsze gotyckie partie murów. Kościół zachowany, dziś filialny w parafii archikatedralnej.