Gdańsk - Grodzisko — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki (luterański) parafii świętego Bartłomieja leżał u podnóża Grodziska (Hagelsberg), między Nowymi Ogrodami a dawną Bramą Oliwską, po zachodniej stronie ulicy 3 Maja — w ciągu wyznaniowych nekropolii, jakie wyrosły tam obok siebie. Założono go w 1819 roku 🟡 (część źródeł datuje cały zespół ogólnie na drugą połowę XVIII wieku), a zajmował około 0,2 ha. Był to jeden z dwóch cmentarzy tej parafii w tym miejscu — stąd nazwa „Kirchhof I”. Macierzysta świątynia, gotycki kościół świętego Bartłomieja przy dzisiejszej ulicy Świętego Bartłomieja, pozostawała ewangelicka do 1945 roku, a pierwsze kazania ewangelickie zabrzmiały w niej w latach 1523/1524. 🟡 Ta ciągłość wymaga zastrzeżenia. Luterański zryw w Gdańsku z lat 1525–1526 został stłumiony, a miasto wróciło wtedy do obrządku katolickiego; trwale ewangelickie stały się kościoły gdańskie dopiero po 1557 roku. Tak samo datowane jest przejście kościoła świętej Barbary na Długich Ogrodach — na rok 1557. Cmentarz był czynny do 1945 roku, a formalnie zlikwidowano go 21 listopada 1946 roku. Teren splantowano przy budowie dworca autobusowego PKS, którego budynek stoi dziś na dawnej nekropolii; nagrobki i układ kwater się nie zachowały, liczby pochowanych nie ustalono. Sam kościół po 1945 roku użytkowali jezuici, a od 1990 roku parafia greckokatolicka — od 2001 roku jest to konkatedra eparchii wrocławsko-gdańskiej. Ewangelicki nie jest już od dawna. *Źródła: Ewidencja cmentarzy Pomorza (Białe Karty konserwatorskie); Ged…