Gdańsk-Grodzisko — pierwszy cmentarz ewangelicki parafii św. Bartłomieja (Kirchhof I)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki (luterański) parafii świętego Bartłomieja leżał u podnóża Grodziska (Hagelsberg), między Nowymi Ogrodami a dawną Bramą Oliwską, po zachodniej stronie ulicy 3 Maja. Założony w 1819 roku, zajmował około 0,2 hektara i nosił nazwę „Kirchhof I”; był jednym z dwóch cmentarzy tej parafii w tym miejscu. Andrzej Januszajtis łączy powstanie cmentarzy przy dzisiejszej ulicy 3 Maja — Mariackiego, świętego Piotra, świętej Katarzyny i świętego Bartłomieja — z zakazem pogrzebów w kościołach, wprowadzonym wraz z kodeksem napoleońskim, i datuje je na lata 1819–1821. Macierzysta świątynia, gotycki kościół świętego Bartłomieja przy dzisiejszej ulicy Świętego Bartłomieja, pozostawała ewangelicka do 1945 roku, a pierwsze kazania ewangelickie zabrzmiały w niej w latach 1523/1524. Luterański zryw w Gdańsku z lat 1525–1526 został stłumiony, a miasto wróciło wtedy do obrządku katolickiego; trwale ewangelickie stały się kościoły gdańskie po 1557 roku. Według księgi adresowej z 1910 roku stary cmentarz parafii świętego Bartłomieja leżał przy Promenadzie Strzeleckiej (Schützenhaus-Promenade), u stóp Góry Gradowej. W tej samej księdze nowy cmentarz parafii figuruje jako część trzech zjednoczonych cmentarzy przy Wielkiej Alei. W 1919 roku stary cmentarz parafii świętego Bartłomieja przy Promenadzie był zamknięty, z wyjątkiem jednego grobu rodzinnego, w którym można było chować. Cmentarz był czynny do 1945 roku, a formalnie zlikwidowano go 21 listopada 1946 roku. Teren splantowano p…