Marynowy — kościół ewangelicki (Marienau)
Marienau
- Rok powstania
- 1888
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- nowodworski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Marynowy, po niemiecku Marienau, to wieś na Wielkich Żuławach Malborskich, między Wisłą a Nogatem, około 5,5 kilometra na południe od Nowego Dworu Gdańskiego. Kościoła ewangelickiego już nie ma. Rozebrano go po 1945 roku. Związany z nim cmentarz ewangelicki, zakładany od końca osiemnastego wieku, leży we wschodniej części wsi, silnie zdewastowany i zarośnięty. Stoi natomiast katolicki kościół świętej Anny z połowy XIV wieku, z drewnianą wieżą z 1619 roku, wpisany do rejestru zabytków 27 września 1961 roku pod numerem A-239; jego cmentarz przykościelny, na którym zachowały się stele mennonickie, wpisano do rejestru 27 maja 1994 roku pod numerem A-1458. Akt lokacyjny dla Mergenow nadał niejakiemu Heinrichowi w 1321 roku, w dzień świętego Wawrzyńca, wielki komtur malborski Werner von Orseln, wyznaczając proboszczowi cztery łany. Wielkim mistrzem Werner von Orseln został dopiero później i sprawował ten urząd w latach 1324–1330. Za czasów krzyżackich, około 1400 roku, wieś płaciła od włóki półtorej grzywny czynszu, czyli siedem i pół talara, a mieszkańcy byli wolni od robót przy wielkiej tamie; tutejszy karczmarz oddawał zakonowi półtorej grzywny i trzydzieści kur. Gmina ewangelicka istniała tu już w 1574 roku, a nabożeństwa odprawiano z początku w domu prywatnym. Pierwszym pastorem był Blasius Macer — Słownik geograficzny wyjaśnia, jak do tego doszło: gdy w XVI wieku protestantyzm zaczął się szerzyć na Żuławach, tutejszy proboszcz Macer przeszedł na wiarę luterańską i od 1574 r…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Katalog domów modlitwy mennonitów na ziemiach polskich — holland.org.pl — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868 — monografia
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 165, 166, 168 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 111, 250, 251, 295 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 151, pozycja 76 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 36 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 216, 298; t. 3, s. 744, 745, 784, 799; t. 4, s. 1218; t. 5, s. 1399, 1442; t. 6, s. 1753, 1785; t. 7, s. 1936 — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” 18, 2017, s. 61 — artykuł naukowy
- S. Pauch, „Wybrane przejawy religijności na murach budowli sakralnych Wielkich Żuław Malborskich”, „Studia Pelplińskie” 48, 2015, s. 209 — artykuł naukowy
- Zimmermann, „Skitze einer Schilderung des Kirchspiels Marienau in Westpreußen”, „Vaterländisches Archiv für Wissenschaft, Kunst, Industrie und Agrikultur, oder Preuß. Provinzial-Blätter” 20, Königsberg 1838, s. 125–138 i 222–235 (Elbląska Biblioteka Cyfrowa) — artykuł naukowy
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 5, s. 45 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.