Palczewo — kościół drewniany (Palschau)

Z Wikipedii (PL)

Palczewo, po niemiecku Palschau, leży na Żuławach Wielkich, na prawym brzegu Wisły, razem z dawnym przewozem palczewskim. Wieś lokowano na prawie chełmińskim w 1344 roku, a pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1321. Słownik geograficzny liczy w niej 13 gburstw i 13 zagród, 99 włók i 4 morgi. Do 1920 roku należała do Kreis Marienburg, potem do Kreis Großes Werder w Wolnym Mieście Gdańsku. Średniowieczna katolicka kaplica pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny podupadła około połowy siedemnastego wieku, a miejscowa gmina ewangelicka — luterańska, później unijna — doczekała się własnej świątyni dopiero w 1712 roku. 📌 Bernhard Schmid w inwentarzu zabytków powiatu malborskiego opisał, gdzie modlono się tu wcześniej: aż do 1712 roku nabożeństwa odbywały się na strychu chłopa Georga Langwaldta, a dom dla duchownego postawiono w 1646 roku. „Dopiero Anno 1712 urządzono izbę do nabożeństwa w plebanii, gdzie pierwotnie stała stodoła” — zapisał, i uznał ten mały kościół za „godny uwagi jako pomnik najstarszego sposobu budowania w czasach ciężkiego ucisku wiary”. Powstał wtedy drewniany kościół zrębowy na planie prostokąta o wymiarach około 12 na 8 metrów — jedyna zachowana drewniana świątynia Żuław; Viktor Zirkwitz w rozprawie o rozwoju kościoła wiejskiego dawnego Wolnego Miasta Gdańska nazywa go jedynym zachowanym w Wielkich Żuławach kościołem z bali. Wnętrze jest barokowe: ołtarz połączony z amboną, obramiony korynckimi kolumnami z bocznymi wiciami, empora, prospekt organowy z lat 168…