Sztum — kościół ewangelicki (Stuhm)

Z Wikipedii (PL)

Sztumscy ewangelicy przez ponad dwieście lat modlili się w cudzych murach. Przywilej religijny dał im król Zygmunt August 27 czerwca 1570 roku; nabożeństwa odprawiali najpierw w szpitalnym kościele Świętego Ducha, ale w 1599 roku trzeba go było oddać katolikom. Przenieśli się więc na ratusz i wytrwali tam do 1683 roku, kiedy budynek spłonął. Burmistrz Peter Mogge podarował wtedy miastu dom przy Rynku, który służył naraz za ratusz i salę modlitewną — i ten rozebrano w 1796 roku jako grożący zawaleniem. Przez dwa dziesięciolecia gmina nie miała żadnego własnego dachu. Najstarszą jej pamiątką jest kielich sprawiony 10 lutego 1602 roku ze składki, o czym mówi napis na stopie: „Diser Kelch ist aus zusammenschossung Christlicher evangelischer Leut ihrer Kirchen zugut vorfertiget Anno 1602 den 10 Februarii” — „ten kielich został ze składki chrześcijańskich ludzi ewangelickich, na pożytek ich kościoła, sporządzony roku 1602 dnia 10 lutego”. Nie fundacja pańska, lecz składka. Kosztorys zatwierdzony 11 września 1812 roku zamykał się kwotą około 6 520 talarów; król przyznał dar łaski 4 500 talarów i wolne drewno budowlane. Kamień węgielny położono uroczyście 25 czerwca 1816 roku pośrodku Rynku, na miejscu rozebranej wtedy plebanii ewangelickiej; projekt dał budowniczy krajowy Stephany, budowę prowadził konduktor budowlany Obuch, a patronem kościoła był magistrat Sztumu. Poświęcenie odbyło się 18 października 1818 roku. Wnętrze — rzut 22 na 12,80 metra, dwa razy trzy murowane filary, wy…