Dzierzgoń — kościół Trójcy Przenajświętszej i św. Katarzyny (Christburg)
Christburg
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- sztumski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Dzierzgoń (po niemiecku Christburg) wziął nazwę od zamku krzyżackiego. Starą warownię, postawioną na miejscu pogańskiego grodu zdobytego w 1234 roku, zakon porzucił pod naporem napadów pruskich i w 1248 roku wzniósł o milę dalej nową; przy niej w 1267 roku założono miasto nad rzeką Dzierzgonią. W układzie, jaki Prusowie zawarli w 1249 roku z legatem papieskim Jakubem, Pomezanie zobowiązali się zbudować w Nowym Dzierzgoniu kościół. Tutejsi ewangelicy jeździli z początku do Starego Dzierzgonia, w luterańskich Prusach Książęcych po drugiej stronie granicy, by przystąpić do Komunii. Po sekularyzacji Prus w 1525 roku Achacy Cema (von Zehmen), wojewoda malborski, dostał dziedzicznie od Zygmunta Starego starostwo dzierzgońskie i to on wyjednał ewangelikom objęcie gotyckiej fary Trójcy Przenajświętszej, a potem list łaski u Zygmunta Augusta. Felix Hassenstein podaje, że dobra i kościoły katolickie zajął w 1567 roku starosta Krzysztof Cema (Christoph von Zehmen) i że od tego czasu gmina ewangelicka używała fary świętej Katarzyny. Według Bernharda Schmida pierwszy duchowny ewangelicki, nazwiskiem Tetzmann, kazał w 1567 roku zniszczyć ołtarz główny. Ocalały z niego dwie czternastowieczne figury: Marii, wysokości 1,16 metra, i świętego męża, wysokości 1,215 metra, trzymającego w prawej ręce model kościoła. Przetrwały w zborze ewangelickim, do którego je zabrano; tam znalazł je przed pierwszą wojną światową inwentaryzator zabytków. Gmina ewangelicka utraciła farę w 1595 roku. Na sejmie …
Źródła zewnętrzne
- Historia Dzierzgonia / Kościół Trójcy Przenajświętszej — Wikipedia — audyt workflow
- Historia Dzierzgonia — Wikipedia — kwerenda internetowa
- Historia okolic Elbląga: Stary Dzierzgoń i Dzierzgoń — portEl.pl — kwerenda internetowa
- Historia, stan i potrzeby konserwatorskie wyposażenia kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej w Dzierzgoniu — AUNC Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo (2016) — artykuł naukowy
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Stuhm — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 222 — wykaz duchownych (druk 1834)
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Kiszpork” — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 68 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 430, 523, 562; t. 3, s. 730, 844, 922, 946; t. 4, s. 1056, 1070, 1081, 1130, 1152, 1168, 1173, 1180, 1205, 1217, 1283; t. 5, s. 1416, 1499; t. 6, s. 1588; t. 7, s. 1910, 1942, 1995, 1998 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 175–176, 178 — źródło drukowane
- Felix Hassenstein, „Chronik der Stadt Christburg”, Christburg 1920 — źródło drukowane
- Felix Hassenstein, „Geschichte der evangelischen Kirchengemeinde Christburg”, Christburg 1892 — źródło drukowane
- W. Zawadzki, „Archiwum parafii św. Katarzyny w Dzierzgoniu”, „Studia Elbląskie” XIII, 2012, s. 29 — artykuł naukowy
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 11, s. 84 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 18 — źródło drukowane
- „Amtliche Mitteilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 1, s. 7 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.