Dzierzgoń — kościół Trójcy Przenajświętszej i św. Katarzyny (Christburg)

Z Wikipedii (PL)

Dzierzgoń (po niemiecku *Christburg*) wziął nazwę od zamku, który krzyżacy postawili w 1248 roku, o milę od porzuconej starej warowni; samo miasto założono w 1267 roku nad rzeką Dzierzgonią. Ewangelia trafiła tu wcześnie, a że po drugiej stronie granicy leżały luterańskie już Prusy Książęce, tutejsi ewangelicy jeździli z początku do Komunii do Starego Dzierzgonia. Przełom przyszedł niedługo po wystąpieniu Lutra z 1517 roku i po sekularyzacji Prus w 1525: starostwo dzierzgońskie dostał od Zygmunta Starego wojewoda malborski Achacy Cema (von Zehmen), a on wyjednał objęcie gotyckiej fary Trójcy Przenajświętszej, a potem list łaski u Zygmunta Augusta. Cena była wysoka — pierwszy duchowny ewangelicki, nazwiskiem Tetzmann, kazał w 1567 roku zniszczyć ołtarz główny. Ocalały z niego dwie czternastowieczne figury: Maria wysokości 1,16 metra i święty mąż wysokości 1,215 metra, trzymający w prawej ręce model kościoła. Przetrwały dlatego, że zabrano je do zboru ewangelickiego, i tam znalazł je jeszcze przed pierwszą wojną inwentaryzator zabytków. Gmina nie utrzymała tej świątyni długo. 📌 Na sejmie krakowskim w 1595 roku farę przyznano z powrotem katolikom, a 26 maja 1598 roku potwierdził to osobiście w Malborku Zygmunt III. Ewangelicy przenieśli nabożeństwo na ratusz; kiedy ten spłonął w 1638 roku, gmina kupiła pogorzelisko po sali tanecznej i postawiła na nim kościół razem z ratuszem. W 1730 roku spłonęło i to. Ze składek wzniesiono w 1733 roku dom modlitwy w szachulcu, z mieszkaniem d…