Prabuty — kościół (fara, obecnie św. Wojciecha; Riesenburg)
Riesenburg
- Rok powstania
- 1310
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- kwidzyński
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Gotycki kościół farny w Prabutach (po niemiecku *Riesenburg*) stoi przy ulicy Barczewskiego, w mieście, które wyrosło z pogańskiego grodu zdobytego w 1234 roku. Biskup pomezański Albert odbudował gród w 1276 roku i uczynił go swoją rezydencją; Prabuty pozostały nią do 1587 roku. Przy zamku stanęła fara; jej prezbiterium było według Bernharda Schmida gotowe do użytku w 1330 roku, a nawę dobudowano nieco później. Fara była katolicka do 1525 roku; po sekularyzacji Prus przeszła w ręce protestantów i pozostała ewangelicka aż do 1945 roku. Pierwszym proboszczem miejskiej gminy został w 1525 roku Laurentius Morgenstern, rodem ze Słupska, przysłany tu — jak zgodnie notują Harnoch i Rhesa — przez doktora Lutra i ustanowiony przez biskupa pomezańskiego Erharda von Queiß. Diakoni bywali zarazem duchownymi osobnej gminy wiejskiej, prowadzonej od 1550 roku, w której jako pierwszego duchownego wymieniono Benedicta Grubego. Do 1834 roku przez parafię miejską przeszło dwudziestu jeden duchownych, a przez wiejską — dwudziestu ośmiu. Parafia liczyła 5234 dusze, a rocznie notowano w niej 205 chrztów, 49 ślubów, 2535 komunikantów i 153 pogrzeby; księgi metrykalne prowadzono od 1670 roku, konfirmacje wpisywano od 1823 roku, a dla gminy wiejskiej prowadzono osobne księgi chrztów i zgonów od 1719 roku, a ślubów od 1753 roku. Przez prabucką farę przeszedł też człowiek, który Lutra słyszał na własne uszy. Rękopiśmienne dopiski w gdańskim spisie duchownych Ephraima Praetoriusa mówią o nim wprost: „…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Konkatedra pw. św. Wojciecha — prabuty.pl — audyt workflow
- Wikipedia, wydanie angielskie (en.wikipedia.org), hasło „Prabuty” — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Rosenberg — źródło drukowane
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834 — wykaz duchownych
- Narodowy Instytut Dziedzictwa, rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, stan na 30 VI 2026, powiat kwidzyński, gmina Prabuty — rejestr zabytków
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 527, 528 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. IX, hasło „Prabuty” — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 76 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 4, s. 1124 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 3, s. 710, 859; t. 4, s. 1031, 1081, 1124; t. 5, s. 1354, 1380, 1522 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 25 grudnia 1883 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Norddeutsche allgemeine Zeitung” (Berlin), 24 lutego 1884 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Hannoverscher Kurier”, 12 maja 1886 roku, s. 5 (obraz strony: Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Staatsbürger-Zeitung” (Berlin), 23 czerwca 1890 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 28 stycznia 1892 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Neueste Nachrichten”, 22 kwietnia 1903 roku, s. 5 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Jeversches Wochenblatt”, 4 maja 1932 roku, s. 6 (obraz strony: Landesbibliothek Oldenburg, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Bernhard Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Rosenberg” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen, z. 12), Gdańsk 1906, s. 181–194 — monografia
- J. Wojtkowski, „Powojenne losy kościoła św. Katarzyny w Braniewie w świetle archiwaliów Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie”, „Studia Ełckie” 14, 2012, s. 319–320 — artykuł naukowy
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 5, s. 45–46 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 18 — źródło drukowane
- „Amtliche Mitteilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 1, s. 7 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinz Ostpreußen” (Königsberg), 1886, nr 17, s. 124 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.