Prabuty — kościół (fara, obecnie św. Wojciecha; Riesenburg)

Z Wikipedii (PL)

Prabuty (po niemiecku *Riesenburg*) zaczęły się od pogańskiego grodu, zdobytego w 1234 roku; biskup pomezański Albert odbudował go w 1276 roku i uczynił swoją rezydencją, którą Prabuty pozostały do 1587 roku. Przy zamku stanął gotycki kościół farny, wzniesiony w latach 1310–1330. Katolicki był do 1525 roku; po sekularyzacji Prus przejęli go protestanci i pozostał ewangelicki aż do 1945 roku. Pierwszym proboszczem miejskiej gminy został w 1525 roku duchowny, którego — jak notuje Harnoch — przysłał tu ze Słupska sam Luter; 🟡 nazwiska nie da się odczytać z zachowanego zapisu. Probostwo miało w mieście dwa kościoły: wielki, zwany niemieckim, i mały, zwany polskim. Oba strawił pożar w 1688 roku — z fary ocalały tylko zakrystia pod wieżą i naprzeciwległa komora chrzcielna, obie o mocnych sklepieniach krzyżowych, a mury w większości ostały się kamienne. Odbudowana świątynia miała pięciobocznie zamknięty chór, nawę i murowaną, wysoką na sto pięćdziesiąt stóp wieżę z blankami i dachem siodłowym, wstawioną w narożnik między nawę a chór; trzy dzwony, z których największy przelano w 1725 roku, płaski malowany strop i organy o dwóch manuałach, pedale i osiemnastu głosach. Mały kościół polski spłonął w 1722 roku, a odbudowano go rok później kosztem króla Fryderyka Wilhelma I; w 1871 roku odnowił go pan von Francius z Kaltenhof za 210 talarów. To w nim głoszono po polsku — pod koniec XIX wieku już tylko po niemiecku w obu. 🔴 W 1807 roku Francuzi urządzili w obu prabuckich kościołach magazy…