Kartuzy — parafia i kościół ewangelicki (Karthaus)
Karthaus
- Rok powstania
- 1885
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- kartuski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-unijna
Z Wikipedii (PL)
Kartuzy, po niemiecku Karthaus, były miastem powiatowym w otoczeniu kaszubskim i katolickim, wyrosłym wokół dawnego klasztoru kartuzów. Kościół, który zbudowali tu ewangelicy, stoi przy rynku do dziś: neogotycka budowla z czerwonej cegły, z wieżą wysokości około pięćdziesięciu metrów i z zegarem, z witrażami i drewnianym stropem. Po 1945 roku przejęli go katolicy; od 1983 roku jest kościołem parafialnym świętego Kazimierza, poświęconym pod tym wezwaniem w 2008 roku. Fundator klasztoru Johann von Russoczin, syn Piotra i wnuk kasztelana Woysława, dał kartuzom z rodowych dóbr tylko Gdynię, a dokupił dla nich Czapel i Kiełpino; 21 marca 1380 roku zamienił trzy parcele na Starym Mieście w Gdańsku na 12 łanów lasu ze Schlossbergiem. Miejsce to przeor Deterhus poświęcił wbrew poleceniom przełożonych. Fundator był chorowity i bezdzietny; w 1397 roku kapituła pozwoliła mu wstąpić do konwersów, a zmarł 8 grudnia 1398 roku. Kościół klasztorny zbudowano kosztem gdańskiego kupca, wielkiego szafarza Zakonu Johanna Thiergarta, i poświęcono 7 października 1403 roku; budowniczym był, jak przypuszczał Heise, mistrz Tidemann, a ołtarz główny ukończono w 1444 roku. Osada Kartuzy wyrosła z ogrodników osadzonych wokół klasztornej karczmy nad jeziorem Grzybno; w 1418 roku karczmie dodano ziemi do jednego łanu i nadano jej prawo chełmińskie. W czasie wojny trzynastoletniej klasztor plądrowali w kwietniu 1455 roku żołnierze związkowi ze Starogardu, w lipcu 1465 roku około sześćdziesięciu najemników …
Źródła zewnętrzne
- — źródło online
- Uwe Kerntopf / H. Neumeyer — parafia ewang. Karthaus — genealogia/historia parafii
- Wikipedia — Kościół św. Kazimierza w Kartuzach — kwerenda webowa (parafie miejskie)
- Kościół św. Kazimierza w Kartuzach — Wikipedia — kwerenda workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Karthaus — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Karthaus — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 421 — źródło drukowane
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Danzig”, Danzig 1869, cz. 1 — opis topograficzny
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, t. I (Kreise Karthaus, Berent, Neustadt), s. 13 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. III, hasło „Kartuzy” — źródło drukowane
- Th. Hirsch, „Geschichte des Karthauser Kreises bis zum Aufhören der Ordensherrschaft”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 6 (1882), s. 87–89, 91–92, 102, 114–115 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 31 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 516; t. 4, s. 1225, 1232; t. 5, s. 1366 — źródło drukowane
- W. Heidn, „Die Ortschaften des Kreises Karthaus/Westpr. in der Vergangenheit”, Marburg 1965, s. 218–220 — źródło drukowane
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 13 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.