Chojnice — kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela (epizod luterański 1555-1616)
Konitz
- Rok powstania
- 1340
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- chojnicki
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Gotycki kościół farny pod wezwaniem Ścięcia świętego Jana Chrzciciela stoi przy ulicy Myśliboja i należy do najstarszych świątyń Pomorza. Jest to budowla halowa, trójnawowa i czteroprzęsłowa, z prezbiterium zamkniętym trzema bokami ośmioboku i wbudowaną wieżą zachodnią o boku około 11,6 metra. Długość w świetle wynosi 37 metrów, z wieżą 45,4 metra, szerokość 19,4 metra, wysokość 14,6 metra. Źródła nie są zgodne co do metryki budowli: inwentarz zabytków datuje prezbiterium na około 1340 rok, a ukończenie całości — na około 1360, natomiast Jakub Fankidejski powtarza starszą tradycję, według której mury stawiał książę Sambor w latach 1203–1205. Tę samą tradycję przekazują Harnoch, według którego miasto i kościół założono w 1204 albo 1205 roku, oraz Słownik geograficzny, mówiący o fundacji Sambora I z 1205 roku. Legendę o wypędzeniu chojnickich augustianów przez heretyków — a nawet o ich wymordowaniu — obalił już w siedemnastym wieku katolicki proboszcz Chojnic Jan Banner. Sporządzając w 1663 roku wyciąg ze starej księgi rachunkowej swojego kościoła, ustalił, że zakonnicy już w 1518 roku sprzedali kielichy własnego kościoła i zaczęli opuszczać klasztor, a w 1527 roku jeden z nich — według historyka, który w 1925 roku omówił ten wyciąg, być może ostatni — sprzedał klasztorny ogród. Banner wykazał też na podstawie tej samej księgi, że katolickie nabożeństwa odbywały się w jego kościele bez przerwy aż do 1555 roku. Zakonnicy wrócili później na dawne miejsce, zastali kościół i klasz…
Źródła zewnętrzne
- — źródło online
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 4), Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 9/2023 — opracowanie
- P. Panske, „Chojnice i Człuchowo w czasach tak zwanej reformacji i przeciwreformacji”, Toruń 1925 — monografia
- „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen”, z. IV: „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone”, oprac. J. Heise, Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreußen”, z. 4: „Die Kreise Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow”, Danzig 1887, s. 375 — źródło drukowane
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 360 (s. 15), nr 1382 (s. 133) — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 58 — źródło drukowane
- Isaak Gottfried Goedtke, „Kirchengeschichte der evangelischen kleinen Städte im Polnischen Preußen”, wyd. Hans-Christoph Surkau (Sonderschrift 112 Verein für Familienforschung in Ost- und Westpreußen), s. 157–159, 259–260, 263–264, 267–268, 274, 277–278, 284, 290–291 — źródło drukowane
- „Königliche Praesentation und Erzbischöfliche Institution einiger Pfarrern in der Stadt Conitz, benebst dem ehemaligen Zustande der evangelischen Gemeine daselbst”, „Preußische Lieferung alter und neuer Urkunden, Erörterungen und Abhandlungen zur Erläuterung der Preußischen Geschichte und Rechte”, t. 1, Lipsk 1755, s. 492–503 — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Prusy Królewskie i Prusy Zachodnie. Dwa oblicza sztuki luterańskiej”, w: „Rola Kościoła w dziejach Polski. Kościoły w Rzeczypospolitej”, red. J. Krochmal, Warszawa 2017, s. 469 — opracowanie
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.