Skarszewy (parafia)

Z Wikipedii (PL)

Skarszewy — po niemiecku Schöneck — należą do miejscowości, w których o wyznaniu rozstrzygał urząd. Miasto było siedzibą wojewody pomorskiego, a starostwo trzymali ludzie na tyle możni, że ich wybór wyznaniowy stawał się wyborem całej okolicy. Fara pozostawała w rękach ewangelików w latach 1551–1596, a luterańską wspólnotę wiąże się tu tradycyjnie z rokiem 1630 albo 1635; parafia należała później do superintendentury Kartuzy. 📌 Ten wczesny okres ma imię. Około 1553 roku duchownym w Skarszewach był Benedikt Morgenstern, urodzony w 1525 roku w Słupsku, wcześniej rektor w Prabutach i pastor w Iławie. Przyszedł tu jako uchodźca: w Prusach Książęcych musiał ustąpić w sporze o naukę Andrzeja Osiandra, a Prusy Królewskie dawały schronienie. W 1559 roku został pastorem przy gdańskim kościele świętej Katarzyny i wszedł do ścisłego grona surowych luteran wokół Franciszka Burchardiego — z którym rok później stanął w obronie diakona Samuela Gebla i podzielił jego los wygnańca. Skarszewy były więc przystankiem na drodze, która prowadziła w sam środek gdańskich sporów o Reformację. Wizytacja biskupa Hieronima Rozrażewskiego pokazuje miasto od strony przegranej. Wizytator zastał dobra królewskie starosty Jerzego Bażyńskiego i dwa murowane kościoły, do których nie zdołał wejść — jak zapisał, „heretyków nie zastano, a kościelni z pola przyjść nie chcieli”. W zaleceniach powizytacyjnych miasto określono wprost jako heretyckie i uznano, że skoro to dobra królewskie, trzeba wezwać pomoc królew…