Smętowo Graniczne — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Smętowo Graniczne, po niemiecku Schmentau, było kociewską wsią w większości polską i katolicką; warstwę ewangelicką tworzyli przede wszystkim Niemcy, w tym właściciele miejscowego majątku. Do 1920 roku wieś leżała w powiecie kwidzyńskim (Kreis Marienwerder), w rejencji kwidzyńskiej i prowincji Prusy Zachodnie, w zawiślańskiej części powiatu; w latach 1920–1939 znalazła się w granicach Rzeczypospolitej. 📌 Wykaz gmin ze spisu z 1885 roku umieszcza w powiecie kwidzyńskim, a nie starogardzkim, całą tę okolicę — Lalkowy, Leśną Janię, Smarzewo, Smętówko i Kopytkowo; ⚠ wiersza dla samego Smętowa wykaz w naszym odczycie nie zawiera, a jedyne w nim „Schmentau” to odrębna wieś powiatu kartuskiego. 📌 Katolicy należeli do 1936 roku do parafii w Lalkowach — wizytacja biskupa włocławskiego Hieronima Rozrażewskiego wymienia Smętowo jako dwór w wykazie dziesięcinnym tamtejszego kościoła świętej Barbary, obok Kopytkowa z osiemnastoma kmieciami, Lalków z siedemnastoma i dworu w Smętówku, dającego sześć korcy żyta i cztery owsa. ⚠ Druga nazwa, Luchowo, nie była siedzibą parafii: te same wizytacje zapisują Luchowo jako folwark Konopackich o dwudziestu łanach, należący do parafii w Pieniążkowie, a spis kościołów dekanatu nowskiego z 1584 roku w ogóle go nie wymienia. Śladem tutejszej społeczności ewangelickiej jest neogotycki kościół z 1904 roku wraz z pastorówką, wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-1671 dnia 4 sierpnia 1998 roku, a po 1945 roku przejęty przez parafię rzymskokatolicką po…