Gdańsk — kościół i szpital Świętych Aniołów
Kirche zu den Heiligen Engeln
- Rok powstania
- 1724
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- Gdańsk M.
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Od szpitala Wszystkich Bożych Aniołów wzięła nazwę cała gdańska dzielnica — Aniołki. Kompleks stał przy drodze ze Starego Miasta do Wrzeszcza, w dzisiejszym rejonie ulicy Skłodowskiej-Curie i alei Zwycięstwa. Kościół nie istnieje: zniszczono go ostatecznie podczas oblężenia Gdańska w 1807 roku, a przykościelny cmentarz zlikwidowano około 1814 roku; fundacja mieszkaniowa przetrwała do 1945 roku. Fundamenty świątyni odsłonięto podczas badań archeologicznych w 2021 roku; w tym miejscu stoi dziś czołg-pomnik T-34. Fundacja powstała w połowie XIV wieku, około 1335 albo 1349 roku. Początkowo była to kaplica polna, później rozbudowana do funkcji szpitala; szpital wzmiankowany jest od 1440 roku. W połowie XV wieku połączono ją ze szpitalem świętego Jerzego. Zabudowę niszczono wielokrotnie: w 1520 roku, w 1576 roku (odbudowa w 1580 roku) i w 1734 roku (odbudowa w 1739 roku). Rękopis Ephraima Praetoriusa „Evangelisches Danzig” podaje, że w listopadzie 1520 roku, na początku wojny z ostatnim wielkim mistrzem Albrechtem, kościół wraz z innymi świątyniami i szpitalami leżącymi przed wałami rozebrało i spaliło samo miasto, a po wojnie go odbudowano; we wrześniu 1576 roku, gdy król Stefan Batory wystąpił zbrojnie przeciw miastu, kościół razem ze szpitalem rozebrało i doszczętnie spaliło gdańskie wojsko. Odbudowę rozpoczęto w 1580 roku, w takiej wielkości, w jakiej kościół stał za czasów autora, lecz w 1614 roku był on znowu całkiem zrujnowany. W styczniu 1615 roku przełożony Adrian Stiepel…
Źródła zewnętrzne
- Kościelak, Sławomir: Od tez Marcina Lutra do kazań Jacoba Heggego, OiRwP 63 (2019), s. 63–90 — artykuł naukowy OA
- Szpital Wszystkich Bożych Aniołów, Gedanopedia — kwerenda workflow
- S. Kościelak, „Luteranie, katolicy, kalwiniści w Gdańsku. Bilans konfrontacji i koegzystencji w trzech pierwszych wiekach od wystąpienia Marcina Lutra”, „Gdański Rocznik Ewangelicki”, t. XI, 2017; S. Kościelak, „Gdańsk XVI–XVIII wieku — bezpieczna przystań dla religijnych uchodźców?”, Studia Historica Gedanensia t. V (2014) — artykuł naukowy
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. II, hasło „Gdańsk” — źródło drukowane
- „Handbuch für die Evangelischen in Danzig”, Danzig 1919, s. 25 — źródło drukowane
- B. Ranisch, „Beschreibung Aller Kirchen-Gebäude der Stadt Dantzig”, Danzig 1695, Anhang, s. 74–75 — źródło drukowane
- E. Praetorius, „Danziger Lehrer Gedächtniß”, Danzig und Leipzig 1760, „Auf der Höhe”, rozdz. I, s. 62 — źródło drukowane
- R. Curicke, „Der Stadt Dantzig historische Beschreibung”, Amsterdam und Danzig 1687, ks. IV, s. 339 — źródło drukowane
- H. Freytag, „Zwei Danziger Armenordnungen des sechzehnten Jahrhunderts”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins” 39 (1899), s. 99–130 — artykuł naukowy
- A. Szarszewski, „Szpitale gdańskie XVI–XVIII w. a duchowość protestancka”, „Studia Historica Gedanensia” XI, 2020, s. 169, 180–182 — artykuł naukowy
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 90v–92v, 94r, 97r–97v, 100r–100v — źródło archiwalne
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 101v — źródło archiwalne
- M. G. Löschin, „Etwas zur Geschichte der Kirchen Danzigs”, „Gedana” Bd. 2, Danzig 1815, Stück 35, s. 555–560 (Polona) — artykuł naukowy
- K. Grabowski, „Cmentarze Gdańska (1945–2015) — omówienie rozprawy doktorskiej”, „Gdański Notatnik Historyczny” 3 (2024), s. 170 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.