Olszanowo — kościół (dawniej ewangelicki)
Elsenau
- Rok powstania
- 1688
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- człuchowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Olszanowo, po niemiecku Elsenau, było dobrami rycerskimi i wsią w powiecie człuchowskim. Kościół stał tu jeszcze przed Reformacją; w 1617 roku, gdy arcybiskup Gembicki umieszczał tutejszą świątynię w spisie kościołów dekanatu czarneńskiego, była w rękach ewangelickich, a wizytacja oficjała Trebnica z 1653 roku odnotowuje zbór luterański. Według Aleksandra Klempa (1994, s. 136–137) w latach osiemdziesiątych XVII wieku zbór olszanowski skupiał okoliczne dobra Jana Jerzego Borna; w XVIII wieku dobra te podzielono, ale ich przynależność zborowa nie uległa już zmianom. Pierwszego pastora, M. Pfluga, ustanowiono w 1691 roku. Aleksander Klemp (1994, s. 213–214) pisze, że Marcin Pflug został „podobno w 1691 r.” powołany jako pierwszy pastor, i zastrzega: „Przypuszczalnie jednak M. Pflug był pastorem dopiero pod koniec XVII lub na początku XVIII w. […] Być może od 1691 r. pastorem w Olszanowie był jakiś inny Pflug”. Według Klempa Marcin Pflug obsługiwał też Pakotulsko, Raciniewo, Grodzisko i przypuszczalnie Gockowo, od 1707 roku także Stołczno, i zmarł w 1745 roku (s. 213). Jego syn, Marcin Gottlieb Pflug, urodzony w 1711 roku w Olszanowie, został w 1746 roku wprowadzony przez pastora M. Bugesa z Czarnego na urząd pastora w Olszanowie i zmarł prawdopodobnie w 1784 roku (s. 214). Autor przypuszcza, że w XVII i XVIII wieku pastorzy i wierni posługiwali się tu wyłącznie językiem niemieckim (s. 164). Dzisiejsza budowla jest szachulcowa; ewidencja datuje ją na czas przed 1688 rokiem, a inw…
Źródła zewnętrzne
- J. Heise, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Kreise Marienwerder (westlich der Weichsel), Schwetz, Konitz, Schlochau, Tuchel, Flatow und Dt. Krone” (Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Westpreussen, z. 4), Danzig 1887 — inwentarz zabytków
- kościół ewangelicki, ob. rzymskokatolicki filialny pw. św. Franciszka z Asyżu — Zabytek.pl — audyt workflow
- ks. Jakub Fankidejski, Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej, Pelplin 1880, s. 355–356 — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II, hasło Elzanowo (niem. Elsenau), pow. człuchowski — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Schlochau — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, hasło Elzanowo 1., niem. Elsenau, dobra ryc. i wś, pow. człuchowski — źródło drukowane
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 494 i 496 — źródło drukowane
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 556 (s. 22), nr 1273 (s. 111) — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 79 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 12, 199; t. 2, s. 373; t. 3, s. 868, 942, 995, 1009; t. 5, s. 1355; t. 7, s. 2034 — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 21 marca 1912 roku, s. 12 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- A. Klemp, „Protestanci w dobrach prywatnych w Prusach Królewskich od drugiej połowy XVII do drugiej połowy XVIII wieku”, Gdańsk 1994, s. 136–137, 164, 213–214 — monografia
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.