Olszanowo — kościół (dawniej ewangelicki)

Z Wikipedii (PL)

Olszanowo, po niemiecku Elsenau, były dobrami rycerskimi i wsią w powiecie człuchowskim. Kościół stał tu od dawna, jeszcze katolicki, ale mieszkańcy wcześnie przyjęli Reformację — w 1617 roku, gdy arcybiskup Gembicki umieszczał tutejszą świątynię w spisie kościołów dekanatu czarneńskiego, była już w rękach ewangelickich, a wizytacja oficjała Trebnica z 1653 roku potwierdza istnienie zboru luterańskiego. Pierwszego pastora ustanowiono w 1691 roku. Dzisiejsza budowla, szachulcowa, powstała przed 1688 rokiem i jest wpisana do rejestru zabytków. Olszanowo było siedzibą samodzielnej parafii ewangelickiej — jednej z największych w powiecie; około 1800 roku obejmowała blisko sto dwadzieścia miejscowości. „Słownik geograficzny” wylicza jej zbory filialne: Pakotulsko (Pogdanzig), Gockowo, Rutenberg i Ritterberg. Trzy z nich odnajdują się w pruskim spisie powszechnym z 1 grudnia 1885 roku: Rutenberg z parafią ewangelicką Elsenau, Gockowo — zapisane w odczycie fraktury jako „Gopkau” — również z parafią Elsenau, oraz Ritterberg, czyli Rittersberg, dzisiejsze Grodzisko w gminie Rzeczenica, gdzie na 112 mieszkańców przypadało 96 ewangelików i 16 katolików. 🔴 Czwarta filia się wyłamuje: przy Pakotulsku spis wpisuje parafię ewangelicką Sampohl, a nie Elsenau — obie wersje zapisano. Samo Olszanowo ma w spisie dwa wiersze, bo powiat dzielił się na gminy wiejskie i obwody dworskie. Obwód dworski liczył 124 mieszkańców, wśród nich 116 ewangelików, 4 katolików i 4 osoby wyznania mojżeszowego. 🟡…