Bruskowo Wielkie — dawny kościół ewangelicki (Groß Brüskow)
Groß Brüskow
- Rok powstania
- 1863
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- słupski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Neoromański (według opisu wystawy z 2020 roku — neogotycki) kościół w Bruskowie Wielkim — po niemiecku Groß Brüskow — ewangelicy wznieśli w 1863 roku na miejscu starszej świątyni; kościół we wsi wymienia dokument z 1490 roku (według części opisów drewniany). Po 1945 roku przejęli go katolicy; nadali mu wezwanie Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i usunęli empory, charakterystyczne dla zborów protestanckich. W 1784 roku Bruskowo Wielkie, wieś królewskiego urzędu słupskiego, leżało milę na północny zachód od Słupska. Obok folwarku mieszkali pastor i nauczyciel, siedmiu gospodarzy z sołtysem, trzech zagrodników i ośmiu chałupników-budników — razem 21 dymów. Kościół był macierzysty w synodzie słupskim, z filią w Swołowie; należały do niego Bruskowo Małe (Klein-Brüskow) i cegielnia Dodow. Lista duchownych zaczyna się od Joachima Schwichtenberga, ordynowanego 24 sierpnia 1581 roku. W 1742 roku wprowadzono na urząd Davida Israela Dimpla, wcześniej pastora w Wieszynie; gmina protestowała tak uporczywie, że przydano mu kolejno trzech pomocników. Florian David Hamilton, ostatni z nich, objął parafię w 1753 roku i prowadził ją przez dwadzieścia sześć lat. Według księgi duchownych Ernsta Müllera, na którą powołuje się Józef Lindmajer, Hamilton urodził się w 1715 roku jako syn Samuela Ernsta, diakona w Sławnie, uczył się w szkole w Słupsku i w Collegium Fridericianum w Królewcu, a potem przez trzy lata studiował na tamtejszym uniwersytecie; był następnie nauczycielem domowy…
Źródła zewnętrzne
- Cmentarze ewangelickie w powiecie słupskim (cmentarze.slupsk.pl) — Bruskowo Wielkie — źródło online
- Bruskowo Wielkie — Wikipedia — encyklopedia
- Jan Wild, „Ewangelickie Pomorze – miejsca i ludzie", Informator Parafialny Parafii EA w Słupsku nr 1/2023 — opracowanie
- T. Ceynowa, „Ewangelickie księgi metrykalne w Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 124 (2025), s. 109–132 — artykuł naukowy (wykaz ksiąg)
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1941, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern — urzędowy organ konsystorza
- L. Böttger, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Regierungsbezirks Köslin”, t. II, z. 4: „Der Kreis Stolp”, Stettin 1894, s. 2 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 930–931 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 174 — źródło drukowane
- „Berlinische Nachrichten von Staats- und gelehrten Sachen” (Berlin), 9 października 1813 roku, s. 12 (obraz strony: Bayerische Staatsbibliothek, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 5 października 1910 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- J. Lindmajer, „Uwagi o szkolnictwie w Sławnie od wprowadzenia reformacji do końca XVIII wieku”, „Słupskie Studia Historyczne” 8, 2000, s. 85 — artykuł naukowy
- W. Skóra, „Życie religijne Niemców w Słupsku zajętym przez Armię Czerwoną i Polaków (1945–1946). Rekonesans badawczy”, „Przegląd Zachodniopomorski” 40, 2025, s. 150 — artykuł naukowy
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 468–470 — źródło drukowane
- J. Szymański, „Tworzenie struktur parafialnych i życia religijnego w Słupsku w latach 1945–1948”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 112, 2019, s. 406, 408 — artykuł naukowy
- Archiwum Państwowe w Koszalinie, zesp. 26/826/0 „Akta parafii ewangelickiej w Bruskowie Wielkim”, sygn. 26/826/0/-/1 (księga zgonów z lat 1869–1874 i 1909–1946), skany w serwisie szukajwarchiwach.gov.pl — źródło archiwalne
- A. von Livonius, „Hinterpommersche Kirchenbücher und andere Quellen der Sippenforschung”, „Ostpommersche Heimat” 1938, nr 3 — artykuł prasowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.