Białogarda — dawny kościół ewangelicki (ob. św. Jana Chrzciciela)

Z Wikipedii (PL)

Białogarda nad Łebą — po niemiecku Belgard an der Leba — jest najstarszą miejscowością dawnego powiatu lęborskiego, wzmiankowaną w 1209 roku jako ośrodek kasztelanii. Około 1400 roku tutejszy kościół był najwyżej opodatkowaną świątynią całego dekanatu: płacił dwie i pół marki, a parafia liczyła pięćdziesiąt łanów. 🔴 Od 1541 roku kościół był ewangelicki — pierwszym pastorem został Johann Starost — i przez sto lat parafia miała dwóch duchownych naraz: niemieckiego i polskiego. To najkrótszy możliwy opis tego pogranicza: jedna wspólnota, dwa języki kazania, i tak przez całe stulecie. 🔴 W 1644 roku kościół zwrócono katolikom i od tego momentu zaczyna się jego powolne gaśnięcie. Budynek się rozsypywał, wieża pochyliła, wreszcie runął; nabożeństwa odprawiano co szóstą niedzielę do 1834 roku, inwentarz przeniesiono do Lęborka w 1837, rozbiórkę przeprowadzono w 1845, a w 1848 parafię uznano za wygasłą filię Lęborka. Ksiądz Jakub Fankidejski opisuje to samo od strony katolickiej: proboszcz mieszkał tu od 1691 roku, ale w 1740 ostatniego z nich pobito na śmierć i odtąd żaden ksiądz katolicki już się we wsi nie osiedlił — co trzecią niedzielę przyjeżdżał kapłan z Lęborka. 📌 I tu zapis staje się najciekawszy: na te nabożeństwa „luteranie gromadnie uczęszczali”, a jeszcze w 1834 roku przygrywał księdzu na organach miejscowy luterański nauczyciel. W miejscowości bez katolickiego duchownego, sto lat po zabójstwie proboszcza, obie wspólnoty spotykały się w jednym kościele — i to ewangelik…