Szymbark — kościół ewangelicki (Schönberg)
Schönberg
- Rok powstania
- 1882
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- kartuski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Szymbark (po niemiecku Schönberg) w gminie Stężyca należał do 1920 roku do pruskiego powiatu kartuskiego (Kreis Karthaus). W przeciwieństwie do silnie katolickiego, kaszubskiego otoczenia była to miejscowość ewangelicka. Ewangelicy mieli tu własną parafię, własny kościół parafialny i dwuklasową szkołę. Dzisiejsza świątynia — z kamienia polnego i cegły maszynowej, na planie krzyża, w formach neogotyckich — powstała w latach 1882–1884. Katolicy chodzili do kościoła w Kościerzynie. Wieś powstała z osadnictwa, i to wiadomo z dokumentów. Szymbark założono w 1607 roku jako zupełnie nową wieś na polach zaginionej wsi Skorevo, wymienionej w 1284 roku i zniszczonej w wojnie trzynastoletniej. Harnoch przypuszcza, że spustoszona po wojnie zakończonej w 1466 roku wieś Mansfow, wymieniana obok Kłobuczyna, to dawna nazwa Szymbarku. Schönberg założył starosta kościerski Demetrius Weiher, osadzając tu ewangelików z Pomorza; w sąsiednim Kłobuczynie (po niemiecku Klobschin) robił to samo od 1605 roku Maciej Knibawski (u Harnocha: von Knibowski), który sprowadził dwadzieścia dwie rodziny luterańskie i nadał im w październiku tego roku przywilej w Grabowie. Starosta Demetrius Weyher zbudował tu wtedy z drewna kościół luterański dla sprowadzonych przez siebie chłopów pomorskich z Szymbarku, Fischershütte (Rybaki) i Beek (Kaliska Kościerskie). Erich Hoffmann, opierając się na dokumentach z lat 1611, 1618 i 1630, wyliczył, że Szymbark założono pod koniec 1609 albo w 1610 roku. Przywilej z 4 paździ…
Źródła zewnętrzne
- Kościół św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Szymbarku — Wikipedia — kwerenda internetowa
- Kościół w Szymbarku — Gmina Stężyca — kwerenda internetowa
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, hasło „Szymbark” — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Karthaus — źródło drukowane
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- „Topographisch-statistisches Handbuch für den Regierungsbezirk Danzig”, Danzig 1869, cz. 1 — opis topograficzny
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 424, 424–425 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 129–130, pozycja 374 — źródło drukowane
- H. Schuch, „Historische Nachrichten über die Landschaft um Berent und die Anfänge ihrer Germanisirung vornehmlich im 13. Jahrhundert”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 10 (1883), s. 109 — źródło drukowane
- H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 86, 91–92, 183 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 33 — źródło drukowane
- W. Heidn, „Die Geschichte des Kreises Karthaus (vom Ende der Ordensherrschaft 1466–1945)”, Hamburg 1971 (Sonderschrift 20), s. 53–54 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 130, 176; t. 2, s. 497, 516, 538; t. 3, s. 710, 883; t. 4, s. 1156; t. 5, s. 1336; t. 7, s. 2032 — źródło drukowane
- „Berenter Kreisbote” nr 3 (2002), s. 5 — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 30 stycznia 1911 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Heidn, „Die Ortschaften des Kreises Karthaus/Westpr. in der Vergangenheit”, Marburg 1965, s. 509–511 — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.