Sulmin — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz ewangelicki w Sulminie założono w drugiej połowie XIX wieku; zachował się na skraju wsi, w lesie. 📌 Sama nazwa ma swoją historię: do 1908 roku brzmiała Sulmin, potem zgermanizowano ją na *Richthof*. Ewangelicy mieszkali tu już w XVIII wieku — Słownik geograficzny notuje pod rokiem 1780 we wsi 37 katolików i 24 ewangelików. Większość dała im dopiero pruska kolonizacja: w drugiej połowie XIX wieku komisja kolonizacyjna osiedliła w Sulminie protestanckich osadników niemieckich, w większości dawnych kolonistów z Rosji, i spis z 1885 roku notuje już 94 mieszkańców, wśród nich 65 ewangelików. 📌 Zanim Sulmin usamodzielnił się w 1907 roku, należał do parafii ewangelickiej w Przyjaźni, po niemiecku Rheinfeld. Mówią o tym dwa niezależne zapisy: hasło Niestępowo w Słowniku geograficznym wiąże tutejszą szkołę ewangelicką z parafią w Przyjaźni, a dzieje tamtej parafii wymieniają Sulmin wśród swoich filii — z kościołem poświęconym w 1906 roku i samodzielnością od roku następnego. Zgodne jest też to, że 15 sierpnia 1907 roku Sulmin stał się samodzielną gminą ewangelicką, a po wojnie w kościele mieściło się Seminarium Kościoła Polskokatolickiego, w latach 1949–1950. 📌 Na cmentarzu stoi neobarokowa kaplica grobowa rodziny Gralathów, wzniesiona około 1890 roku. 🔴 Kiedy rodzina objęła tutejszy dwór, opis podawał dotąd błędnie: nasz wypis ze Słownika mówi wprost, że dobra były jej „od 1858”, a nie od 1808 roku. Odpada wraz z tym drugie datowanie kaplicy, krążące po notatkach — na 181…