Ugoszcz — kościół ewangelicki (Bernsdorf)
Bernsdorf
- Rok powstania
- 1874
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Ugoszcz, po niemiecku Bernsdorf, leży około sześciu kilometrów na południe od Bytowa. We wsi stoją obok siebie dwa kościoły: drewniany szachulcowy kościół katolicki świętej Marii Magdaleny, dawna świątynia parafialna, oraz murowany neogotycki kościół ewangelicki z 1874 roku. Ten drugi wzniesiono na zachodnim krańcu wsi z ciosanego kamienia polnego układanego warstwami, z detalem ceglanym; wnętrze mierzyło 11 na 20,20 metra, a wyposażenie pochodziło z czasu budowy. Organy o dziesięciu głosach zbudował Völkner z Bydgoszczy. Wisiały tu dwa dzwony stalowe z 1862 roku, o średnicy sześćdziesięciu i pięćdziesięciu centymetrów, a na ścianach — drewniane tablice ku czci poległych z 1866 roku oraz z lat 1914–1918. Naczynia ołtarzowe, srebrne i cynowe, pochodziły z drugiej połowy dziewiętnastego wieku. Kościół jest wpisany do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-1956, decyzją z 7 maja 2018 roku; wykaz prowadzi go jako „kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki filialny pod wezwaniem Matki Boskiej Szkaplerznej, 1874”. Obok stoi czynna świątynia katolicka świętej Marii Magdaleny, wpisana do rejestru 19 marca 1960 roku pod numerem A-157. Osadę wzmiankowano w 1350 roku, a parafię katolicką w 1284 roku. W 1350 roku jako świadek przy nadaniu dla Borzytuchomia wystąpił Johannes, pleban w Ugoszczy (po niemiecku Bernsdorf); w latach 1354 i 1355 był on także kapelanem zamku w Bytowie. W 1490 roku proboszczem w Ugoszczy został Martinus Polonus, przedstawiony przez Döringa v…
Źródła zewnętrzne
- Ugoszcz — d. kościół ewangelicki, ob. rzym.-kat. fil. pw. MB Szkaplerznej (Zabytek.pl) — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, hasło „Ugoszcz” — źródło drukowane
- G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller, „Kreis Bütow” (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — ⚠ druk z okresu narodowosocjalistycznego, cytowany wyłącznie w warstwie inwentarzowej — inwentarz zabytków
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. II”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 85 (2006) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005), streszczenie księgi G20b (wizytacja 1686–1687) — repertorium archiwalne
- „Documenta quae exstant de cultu religionis catholicae in districtibus Buetoviensi et Leoburgensi saeculo XVII restituto”, zebrał P. Panske, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu XV, Toruń 1907–1911 — edycja źródłowa
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- E. Bahr, „Das Amt Bütow und seine Ortschaften um das Jahr 1637”, „Baltische Studien” NF 53/1967, s. 48–61 — opracowanie źródłowe
- „Kirchliches Amtsblatt” konsystorza ewangelickiego prowincji Pomorze, roczniki 1869–1943 — organ urzędowy
- J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Greifswaldzie, obrona 12 lipca 1939, druk Greifswald (⚠ warstwa faktograficzna oparta na archiwaliach i sprawdzalna; wykładnia „niemiecki = ewangelicki” to program z 1939 roku) — rozprawa naukowa
- J. Kaiser, „Z dziejów Ziemi Bytowskiej. Materialne warunki funkcjonowania parafii ugoskiej w XVIII–XIX wieku”, „Nasze Pomorze” 8 (2006), s. 55–78 — artykuł naukowy
- „Kirchliches Amtsblatt der Kirchenprovinz Pommern”, rocznik 1930, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044340) — urzędowy organ konsystorza
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 131 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 63–64 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1054 — źródło drukowane
- E. von Puttkamer, „Die Lande Lauenburg und Bütow — internationales Grenzgebiet”, „Baltische Studien”, Neue Folge 62 (1976), s. 20 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 38–40 — źródło drukowane
- W. Keller, „Volkssagen aus Stadt und Kreis Bütow in Pommern”, Bütow 1920, druk „Bütower Anzeiger”; przedruk: „Unvergessene Heimat” nr 6, Frankenberg 1969, s. 19 (numeracja według spisu treści kopii cyfrowej Heimatkreis Bütow 2004) — monografia
- „Amtliches Adreßbuch der Stadt und des Kreises Bütow, Bezirk Köslin”, wyd. 1925, Phönix-Verlag, Königsberg, druk „Bütower Anzeiger”, Bütow, s. 68–78 (część „Kreis Bütow”; kopia cyfrowa Heimatkreis Bütow 2005) — monografia
- E. Winguth, „Die Verzeichnung der nichtstaatlichen Archive des Kreises Bütow nach dem Stand von 1939/40”, oprac. K.-D. Kreplin, H. T. Porada, D. Schleinert, „Baltische Studien” NF 86/2000, s. 115–143 — inwentarz archiwalny
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.