Ugoszcz — kościół ewangelicki (Wugarschütz)

Z Wikipedii (PL)

Ugoszcz, po niemiecku Bernsdorf, leży pięć kilometrów na południowy wschód od Bytowa. To wieś kościelna wśród osad, które jeszcze u schyłku dziewiętnastego wieku mówiły po kaszubsku — Franz Tetzner zapisał tutejszą kaszubską nazwę Hojoszcz i dodał, że mową tą władało już tylko kilkoro starych ludzi. Osadę wzmiankowano w 1350 roku, a parafię katolicką w 1284. W szesnastym wieku kościół przejęli protestanci; do katolików wrócił w 1637 roku, a patronat królewski utrwalił nad nim traktat welawski z 1657 roku. Powrót świątyni nie oznaczał jednak powrotu wsi. Wizytacja biskupa Rybińskiego z 1780 roku — a więc źródło katolickie — naliczyła w Ugoszczy 38 katolików i 250 ewangelików, czyli blisko dziewięć dziesiątych mieszkańców. Sto lat później proporcja pozostała ta sama: spis z 1885 roku wykazał 717 mieszkańców w 68 domach, wśród nich 557 ewangelików i 160 katolików, a spis z 2 grudnia 1895 roku — 559 ewangelików wobec 142 katolików. W 1925 roku na 829 mieszkańców przypadało około sześciuset luteran i dwustu dwudziestu katolików. Rozległa parafia katolicka świętej Marii Magdaleny, obejmująca kilkanaście wsi i filię w Studzienicach, liczyła w 1891 roku 2 189 dusz. Ewangelicy długo obywali się tu bez własnego kościoła i należeli do parafii bytowskiej. Osobne stanowisko duchownego pomocniczego utworzono w Ugoszczy 1 grudnia 1865 roku, instrukcja służbowa z 16 czerwca 1870 roku dała mu szerszą samodzielność, a rozporządzenie synodu generalnego z 21 czerwca 1878 roku ustanowiło z dnie…