Borzytuchom — kościół (obecnie Najświętszego Serca Jezusa)
Borntuchen
- Rok powstania
- 1804
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- bytowski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Borzytuchom — po niemiecku Borntuchen — leży około dziewięciu kilometrów na północny zachód od Bytowa; do 1945 roku należał do powiatu bytowskiego w prowincji Pomorze, w rejencji koszalińskiej. Kościół stoi pośrodku wsi, na terenie dawnego cmentarza przykościelnego, nieużywanego od 1846 roku; nowy cmentarz założono poza wsią, w sosnowym lesie przy stacji kolejowej. Jest to prosty budynek szachulcowy z wypełnieniem ceglanym, wzniesiony w 1804 roku przez mistrza ciesielskiego Bruhnkego z Niezabyszewa. Od 1945 roku służy katolikom: parafię pod wezwaniem Najświętszego Serca Jezusa erygowano w 1951 roku, a w 1952 świątynię przebudowano — doszła nowa fasada, ubyły empory. W 1784 roku Borzytuchom leżał milę na północny zachód od Bytowa, przy trakcie do Sławna, ćwierć mili od bytowskiego lasu miejskiego; na polach wsi były trzy małe jeziora. Mieszkali tu pastor luterański, sołtys wolny, dwóch półsołtysów, dziewięciu gospodarzy (dwóch z nich na gruntach rozebranego folwarku), pięciu zagrodników, dwóch chałupników-budników, nadleśniczy, karczmarz i kowal, a także zakrystianie obu wyznań i trzech kolonów katolickiego kościoła — razem 36 dymów. Osobny dwór, Jannewitzscher Hof, był „von allen Abgaben gänzlich befreyet” — całkowicie wolny od wszelkich danin. Do parafii należały królewskie wsie Strussow, Morgenstern i Krosnow. Już w średniowieczu Borzytuchom był wsią kościelną: proboszcz Johannes występuje jako świadek dokumentu z 3 lutego 1350 roku, a spis z 1438 roku wymienia tutejszy k…
Źródła zewnętrzne
- Parafia Najświętszego Serca Jezusa w Borzytuchomiu — Wikipedia — audyt workflow
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XII, hasło „Ugoszcz” — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. III”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 91 (2009) — repertorium archiwalne
- ks. W. Kujawski, „Repertorium ksiąg wizytacji kanonicznych biskupów kujawsko-pomorskich przechowywanych w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, cz. I”, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 84 (2005), streszczenie księgi G20b (wizytacja 1686–1687) — repertorium archiwalne
- „Documenta quae exstant de cultu religionis catholicae in districtibus Buetoviensi et Leoburgensi saeculo XVII restituto”, zebrał P. Panske, Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu XV, Toruń 1907–1911 — edycja źródłowa
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II, cz. 2, Stettin 1784 — opis topograficzny
- „Kreis Bütow”, oprac. G. Bronisch, W. Ohle, H. Teichmüller (Die Kunst- und Kulturdenkmäler der Provinz Pommern, t. 1), Stettin 1938 — inwentarz zabytków
- „Specification Wie viel in denen Landen Lauenburg und Bütow Gebohren, Getraut und Gestorben sind, Anno 1719”, Sächsische Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, sygn. Hist.Pomm.0007, misc. 24; zestawienie K.-D. Kreplina, 2001 — wykaz urzędowy
- E. Bahr, „Das Amt Bütow und seine Ortschaften um das Jahr 1637”, „Baltische Studien” NF 53/1967, s. 48–61 — opracowanie źródłowe
- J. Siebke, „Die Gegenreformation im Lande Bütow”, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Greifswaldzie, obrona 12 lipca 1939, druk Greifswald (⚠ warstwa faktograficzna oparta na archiwaliach i sprawdzalna; wykładnia „niemiecki = ewangelicki” to program z 1939 roku) — rozprawa naukowa
- W. Keller, „Volkssagen aus Stadt und Kreis Bütow in Pommern”, Bütow 1920, druk „Bütower Anzeiger”; przedruk: „Unvergessene Heimat” nr 6, Frankenberg 1969 — zbiór podań
- „Kirchliches Amtsblatt des Evangelischen Konsistoriums der Provinz Pommern”, rocznik 1925, Szczecin — wydanie cyfrowe Digitale Bibliothek Mecklenburg-Vorpommern (PPN1903044359) — urzędowy organ konsystorza
- H. Lemcke, „Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Pommern”, cz. III, t. II, z. 5: „Die Kreise Bütow und Lauenburg”, Stettin 1911, s. 128, 131, 132 — źródło drukowane
- E. Müller, „Die evangelischen Geistlichen Pommerns”, cz. II, Stettin 1912, s. 66–67 — źródło drukowane
- L. W. Brüggemann, „Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinterpommern”, t. II cz. 2, Stettin 1784, s. 1054 — źródło drukowane
- „Das Evangelische Pommern”, cz. II: „Behörden, Kirchen, Pfarrstellen, Geistliche, Anstalten und Vereine”, wyd. Evangelischer Pfarrerverein der Provinz Pommern, Stettin 1932, s. 38 — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 18 stycznia 1903 roku, s. 18 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 16 lipca 1903 roku, s. 18 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 29 marca 1914 roku, s. 34 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 16 marca 1915 roku, s. 23 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Berliner Morgen-Zeitung”, 16 listopada 1915 roku, s. 3 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- E. Winguth, „Die Verzeichnung der nichtstaatlichen Archive des Kreises Bütow nach dem Stand von 1939/40”, oprac. K.-D. Kreplin, H. T. Porada, D. Schleinert, „Baltische Studien” NF 86/2000, s. 115–143 — inwentarz archiwalny
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.