Gnojewo — kościół gotycki, od 1819 roku ewangelicki (ruina)
Gnojau
- Rok powstania
- 1340
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- malborski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicka
Z Wikipedii (PL)
Gnojewo, po niemiecku Gnojau, leży na Żuławach Malborskich; do 1920 roku należało do powiatu malborskiego (Kreis Marienburg), a w latach 1920–1939 do Wolnego Miasta Gdańska. Stoją tu dwa kościoły — jeden w ruinie, drugi czynny. Starszy, gotycki, o konstrukcji szachulcowej, nosił wezwanie świętych Szymona i Judy Tadeusza i dziś niszczeje; rejestr zabytków wymienia go jako ruinę kościoła z 1340 roku pod numerem A-127, wpisaną 2 grudnia 1959 roku. Nowszy, neogotycki kościół wzniesiono w 1863 roku; przejął on tych samych patronów i służy rzymskim katolikom; wraz z dzwonnicą, cmentarzem przykościelnym oraz ogrodzeniem z bramą ma numer A-1423 z 22 października 1993 roku. Pod tym samym numerem co ruina, A-127, wpisano 28 lipca 1993 roku cmentarz ewangelicki z 1818 roku. Zachowała się także gotycka ceglana kapliczka przydrożna z końca XV wieku, wpisana do rejestru 5 kwietnia 1960 roku pod numerem A-171. Wieś wzmiankowano po raz pierwszy w 1323 roku, w przywileju dla Starej Kościelnicy. Własny przywilej nadał jej w 1338 roku wielki mistrz Dietrich von Altenburg, wydzielając wiernemu Willebruchowi 57 łanów i 5 morgów na prawie chełmińskim; dokument wymienia już kościół parafialny i cztery wolne włóki dla proboszcza. Ewangelicka wspólnota jest tu poświadczona już w 1582 roku, wcześniej niż u sąsiadów. Według Hartwicha w 1582 roku duchownym w Gnojewie, po niemiecku Gnojau, był prawdopodobnie Walenty Fischbeck, w 1589 roku Jerzy Oswalt, którego wdowa kupiła we wsi karczmę, a 22 lutego 1…
Źródła zewnętrzne
- westpreussen.de — kwerenda webowa
- zabytek.pl — serwis Narodowego Instytutu Dziedzictwa — kwerenda webowa
- Kwerenda własna atlasu — kwerenda własna
- Kościół św. Szymona i Judy Tadeusza w Gnojewie — Wikipedia — audyt workflow
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II, hasło Gnojewo — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- L. Rhesa, „Kurzgefaßte Nachrichten von allen seit der Reformation an den evangelischen Kirchen in Westpreußen angestellten Predigern”, Königsberg 1834, s. 201 — wykaz duchownych (druk 1834)
- J. F. Goldbeck, „Volständige Topographie des Königreichs Preussen”, cz. 2: „Topographie von West-Preussen”, Marienwerder 1789, s. 61 — źródło drukowane
- E. Schnaase, „Geschichte der evangelischen Kirche Danzigs”, Danzig 1863, s. 466 — źródło drukowane
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 56, 57, 58, 60, 61, 62, 63, 64 — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 99 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 133, 160, 240 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 145, pozycja 33 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 35 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 7, 38, 39, 229, 315; t. 2, s. 525, 638, 686; t. 3, s. 881; t. 5, s. 1386, 1392, 1393, 1507 — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 44–45, 79 — artykuł naukowy
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 192, 194–195, 197 — artykuł naukowy
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.