Świerki — dawny kościół ewangelicki (Tannsee)
Tannsee
- Rok powstania
- 1798
- Powiat
- malborski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kościół w Świerkach, po niemiecku Tannsee, stoi na Wielkich Żuławach Malborskich, o półtorej mili na północ od Malborka. Wzniesiono go w 1798 roku w konstrukcji ryglowej z wypełnieniem z czerwonej cegły. Ma plan wydłużonego ośmioboku, jest nieorientowany i jednonawowy, z drewnianą wieżyczką wtopioną w dach. Ołtarz główny i ambona pochodzą z 1851 roku i mają formy klasycystyczne, a emporę wspierają drewniane kolumny korynckie. Tablica przy wejściu wymienia budowniczych: Jacoba Tohmasa, Johana Jacoba Schroetera i George'a Jacúbowskiego. Wieś lokował w 1318 roku wielki komtur Werner von Orseln, nadając niejakiemu Andrzejowi 62 włóki i wyznaczając cztery włóki dla proboszcza. Ewangelickie kazania miały tu rozbrzmiewać w katolickim kościele parafialnym już w 1577 roku. Głosił je Filip Oelsner, wcześniej tutejszy pleban, który przeszedł na luteranizm; gdy go wydano, musiał uchodzić i ostatecznie został pastorem w Nowym Mieście Elblągu. Jego następca Jan Gronwald w 1585 roku głosił kazania już tylko potajemnie, w jednym z gospodarstw, a ślub wziął aż w Ujeścisku pod Gdańskiem, by nie dowiedziało się o nim duchowieństwo katolickie. Własny kościół i szkołę ewangelicy zbudowali w 1603 roku; gmina Świerków wzniosła je sama, składką liczoną od dymów, bez udziału Nidowa. Według Abrahama Hartwicha (1723) w 1605 roku przyszedł do Świerków, po niemiecku Tannsee, wygnany z poprzedniej parafii Joachim Lubecus, a w 1614 roku Andrzej Zernebach, wcześniej kantor szkoły łacińskiej w Malborku, o…
Źródła zewnętrzne
- zulawy.infopl.info — strona internetowa
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- „Germany, Prussia, West Prussia, Catholic and Lutheran Church Records — Inventory”, FamilySearch Wiki (inwentarz mikrofilmów i kopii cyfrowych) — inwentarz archiwalny
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868 — monografia
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 311, 312, 313, 315 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XII, hasło „Tannza” — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Malbork” — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 168, 247 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 111, 230, 231 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 162, pozycja 145 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 37 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 462, 686; t. 3, s. 693, 745, 754, 833; t. 4, s. 1085, 1107, 1217, 1226; t. 5, s. 1361, 1387, 1408; t. 7, s. 1834, 2026, 2037 — źródło drukowane
- „Rheinisches Wochenblatt für Stadt und Land”, 3 listopada 1836 roku, s. 4 (obraz strony: Universitäts- und Landesbibliothek Bonn, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Deutscher Reichsanzeiger und Preußischer Staatsanzeiger” (Berlin), 21 października 1911 roku, s. 1 (obraz strony: Universitätsbibliothek Mannheim, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” XVIII, 2017, s. 61–62 — artykuł naukowy
- J. Korczak-Siedlecka, „Biblijny prorok wśród żuławskich barbarzyńców. Kreacja własnego »ja« pastorów w relacjach z parafianami. Luterańskie księgi kościelne jako samoświadectwa (XVII–XVIII wiek)”, „Zapiski Historyczne” LXXXIX, zeszyt 4, 2024, s. 61 — artykuł naukowy
- Heinel, „Einige Nachrichten über das große Marienburger Werder, besonders in kirchlicher Hinsicht”, „Preußische Provinzial-Blätter” 8, Königsberg 1832, s. 209–229, 317–330 (Internet Archive) — artykuł naukowy
- Księga różnych spisów parafii ewangelickiej w Świerkach (Tannsee) z lat 1679–1729, z rejestrem darów i wydatków, Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA) (Archion 23552) — źródło archiwalne
- Evangelisches Zentralarchiv in Berlin, sygn. EZA 6666 i 6667, księgi chrztów kościoła świętego Jerzego w Malborku z lat 1773–1791 i 1791–1803 (wpisy o M. Skuboviusie), dostęp przez portal Archion (22844, 313091) — źródło archiwalne
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.