Różewo — mennonicki dom modlitwy (Rosenort, nieistniejący)

Z Wikipedii (PL)

Rosenort, dziś Różewo w gminie Nowy Dwór Gdański, był siedzibą gminy mennonickiej w delcie Wisły — wspólnoty skrzydła flamandzkiego, rozłożonej na wschód i południe od Nowego Dworu Gdańskiego. Osadnicy z Niderlandów przybywali tu od 1562 roku, własnych starszych wybierali od 1639 roku, a nabożeństwa odprawiali po niderlandzku jeszcze w połowie XVIII wieku. Po domu modlitwy nie ma dziś śladu; Różewo jest przysiółkiem w sołectwie Kmiecin. Urzędowy spis miejscowości rejencji gdańskiej z 1820 roku zaliczał Rosenort do powiatu elbląskiego i notował we wsi dom modlitwy mennonitów. Luteranie należeli wtedy do parafii w Fürstenau (Kmiecinie), a katolicy — do parafii w Elblągu. Zgodę na budowę domu modlitwy gmina otrzymała w 1754 roku i w tym samym roku założyła przy nim cmentarz. Pierwsze nabożeństwo z Wieczerzą Pańską odprawiono 2 marca 1755 roku, gdy wspólnota liczyła 1566 członków. W 1787 roku było ich 1836, po czym wiele rodzin wyjechało w 1788 roku do Rosji. Dom modlitwy spłonął 19 stycznia 1812 roku; odbudowany, został otwarty 20 listopada 1814 roku i mieścił 600 osób. Później wspólnota była już znacznie mniejsza: 622 członków w 1852 roku, około 800 dusz w 1941 roku, a w 1942 roku 514 członków i 291 dzieci, rozproszonych w 32 wsiach. Kres gminie położyła ewakuacja 24 stycznia 1945 roku. Sama wieś była przy tym maleńka, a dom modlitwy służył wspólnocie z 32 wsi, nie tej jednej. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego opisuje ją w tomie dziewiątym w pierwszym z dwóch haseł te…