Cmentarz mennonicki w Niedźwiedziówce

Z Wikipedii (PL)

Cmentarz mennonicki leży w północnej części Niedźwiedziówki w gminie Stegna. Założono go razem z drewnianym domem modlitwy, wzniesionym w 1768 roku: zezwolenie na budowę objęło też prawo do własnego cmentarza obok domu. Dom modlitwy przetrwał wojnę i lata powojenne, spłonął w 1990 roku — zostały po nim fundamenty. Po 2000 roku, przy pomocy miejscowych, cmentarz uporządkowano i urządzono jako lapidarium. W 2015 roku stwierdzono jego dewastację: nagrobki były połamane i rozrzucone po nekropolii. Zachowane są stele i cippusy. Agathon Harnoch zapisał, że parafia, znana w jego czasach pod nazwą Barenhof i Żuławki (Fürstenwerder), pierwotnie nosiła nazwę Bärwalde. W XVI wieku jeden z panów na sąsiednim Barenhofie (Bärenhof, w spisach Baarenhof) kazał przebudować tamtejszy spichlerz na kościół; od 1578 roku głoszono w nim kazania ewangelickie, a świątynię nazywano w nominacjach duchownych kościołem dworskim — dla odróżnienia od kościoła katolickiego w Bärwalde. Pierwszym duchownym ewangelickim w Barenhofie był od 1578 roku Lucas Ebenberg z Saksonii. W latach 1712–1722 probostwo trzymał tu Abraham Hartwich, autor opisu trzech Żuław. Kazania luterańskie zaczęto głosić w Żuławkach mniej więcej w tym samym czasie co w Bärwalde; kościół w Żuławkach wzniesiono w 1821 roku, a w 1824 roku Żuławki połączono z Barenhofem w jedną parafię. Parafia liczyła 1375 dusz i miała cmentarze w Barenhofie i w Żuławkach. W tej parafii Niedźwiedziówka była jedną z miejscowości szkolnych. Z Niedźwiedziówk…