Ostaszewo — dawny kościół ewangelicki (Schöneberg)
Schöneberg
- Rok powstania
- 1874
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- nowodworski
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- ewangelicko-augsburska
Z Wikipedii (PL)
Ostaszewo, po niemiecku *Schöneberg*, lokowano na prawie chełmińskim przywilejem wielkiego komtura Kesselhuta, wystawionym Jacobowi Cantmuckowi i Konradowi von Eiche nazajutrz po święcie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny 1330 roku. Do 1920 roku wieś leżała w powiecie malborskim, w rejencji gdańskiej i prowincji Prusy Zachodnie, w latach 1920–1939 w powiecie Wielkich Żuław Wolnego Miasta Gdańska, a w latach 1939–1945 w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. Parafia ewangelicka należała do diecezji malborskiej. Ogłoszenie wakatu w berlińskim „Reichsbote” z 20 września 1896 roku zalicza ją jednak do diecezji Danziger Nehrung; parafia dawała wtedy około 2782 marek dochodu, w tym 765 marek przypadających na opłatę od beneficjum, oraz wolne mieszkanie. Hermann Eckerdt (1868) wymienia Ostaszewo, po niemiecku Schöneberg, wśród wsi, których przywileje lokacyjne z czasów krzyżackich wspominają proboszcza. Według Wiesława Długokęckiego w 1409 roku wielki mistrz Ulryk von Jungingen nadał parafię Ostaszewo z jej pożytkami gdańskiemu szpitalowi świętej Elżbiety, a 26 czerwca 1411 roku biskup pomezański Jan Rymann inkorporował ją do szpitala; z dochodów proboszcza 38 grzywien miało przypadać szpitalowi. Zależność parafii od szpitala zanikła dopiero po 1571 roku. Dawny kościół ewangelicki jest dziś czynną świątynią rzymskokatolicką pod wezwaniem świętego Jana Chrzciciela. Do rejestru zabytków wpisano go 21 października 1993 roku pod numerem A-1422; rejestr datuje budowlę na lata 1873–18…
Źródła zewnętrzne
- Kwerenda internetowa atlasu z 18 czerwca 2026 roku — kwerenda webowa
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen, spis powszechny z 1 XII 1885, Kreis Marienburg — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 438 — źródło drukowane
- ks. W. Zawadzki, „Archiwum Ewangelickiej Superintendentury i Parafii Malborskiej. Próba analizy wstępnej”, „Studia Elbląskie” 2 (2000), s. 61–96 (wykaz parafii za: E. Dormann, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Danzig 1862, s. 77 nn.) — artykuł naukowy
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preussen liegenden Werdern”, Königsberg 1723 — opis topograficzny
- B. Schmid, „Die Bau- und Kunstdenkmäler des Kreises Marienburg”, Danzig 1919, s. 277, 278, 280 — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 440 — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. XI, hasło „Szembark” — źródło drukowane
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. V, hasło „Malbork” — źródło drukowane
- H. Eckerdt, „Geschichte des Kreises Marienburg”, Marienburg 1868, s. 52 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 253 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 159, pozycja 124 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 24 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 100, 256, 298; t. 2, s. 351, 464; t. 3, s. 962, 991; t. 4, s. 1143; t. 6, s. 1709, 1743; t. 7, s. 1958 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 20 września 1896 roku, s. 9 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 31 stycznia 1916 roku, s. 4 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- J. Wiśniewski, „Protestanci, menonici i Żydzi w diecezji pomezańskiej (XVII–XVIII w.) w protokołach wizytacyjnych parafii”, „Studia Elbląskie” 18, 2017, s. 59 — artykuł naukowy
- J. Wiśniewski, „Katolicy i protestanci na terenie byłej diecezji pomezańskiej (1243–1992)”, „Studia Elbląskie” 2, 2000, s. 14–15 — artykuł naukowy
- W. Długokęcki, „Najstarsza organizacja parafialna na Żuławach Wielkich (do połowy XV w.)”, „Studia Elbląskie” 20, 2019, s. 13–14 — artykuł naukowy
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 55 — artykuł naukowy
- H. Freytag, „Die Preussen auf der Universität Wittenberg und die nichtpreussischen Schüler Wittenbergs in Preussen von 1502 bis 1602”, Leipzig 1903, s. 101 — monografia
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 192 — artykuł naukowy
- Księga kościelna parafii ewangelickiej w Ostaszewie (Schöneberg) z zapisami z lat 1705–1753 („Sonstige Verzeichnisse”), Ewangelickie Archiwum Centralne w Berlinie (EZA), Archion 255311 — źródło archiwalne
- Lista duchownych z 1873 roku („Nachweisung aller evangelischen Kirchen und Geistlichen in der Provinz Preußen. Im Juli 1873”), dodatek do „Amtliche Mittheilungen” konsystorza w Królewcu, według przepisu w serwisie ahnen-spuren.de, s. 15 — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1884, nr 11, s. 78 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 11, s. 84 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
- „Amtliche Mittheilungen des Königlichen Konsistoriums der Provinzen Ost- und Westpreußen” (Königsberg), 1886, nr 14, s. 103 (Warmińsko-Mazurska Biblioteka Cyfrowa) — źródło drukowane
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.