Wróblewo — dawny kościół (Sperlingsdorf, ob. Wniebowzięcia NMP)
Sperlingsdorf
- Rok powstania
- 1593
- Czy aktywny dziś
- Nie / zniszczony / nieużywany
- Powiat
- gdański
- Typ
- Kościół / zbór
- Denominacja
- mennonicka
Z Wikipedii (PL)
Wróblewo, po niemiecku Sperlingsdorf, leży na Żuławach Gdańskich — dokładniej na Żuławach Stebleckich, nad Motławą — w gminie Suchy Dąb w powiecie gdańskim. Tutejszy kościół jest dziś czynną świątynią filialną pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Wpisano go do rejestru zabytków 6 września 1962 roku pod numerem 312. Przed 1945 rokiem miejscowość należała do powiatu Nizin Gdańskich (Kreis Danziger Niederung): do 1920 roku w Prusach Zachodnich, w latach 1920–1939 w Wolnym Mieście Gdańsku, w latach 1939–1945 w okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (Reichsgau Danzig-Westpreußen). W 1308 roku Władysław nadał synom Unisława dziewięć wsi na nizinach gdańskich, a wśród nich Wróblewo. W następnych latach wykupili je Krzyżacy. Kościół powstał jako prywatna kaplica. Szachulcowy korpus, konstrukcji ryglowej wypełnionej cegłą, postawiono w 1593 roku dla rodziny Scheweke; wieżę z barokowym hełmem i część wschodnią dobudowano w XVII i XVIII wieku. Od 1639 roku świątynia znalazła się pod zarządem Gdańska, a po Reformacji służyła luteranom. W 1945 roku kościół przejęli katolicy. Z dawnego wyposażenia zachował się ołtarz ze skrzydłami; oryginały trafiły do Muzeum Narodowego w Gdańsku, a od 2009 roku stoją tu ich kopie. Piotr Birecki wymienia z kościoła we Wróblewie niderlandzki poliptyk datowany na 1550 rok wśród dawnych ołtarzy, które przetrwały w świątyniach używanych przez luteranów. Zalicza też tę świątynię do kościołów żuławskich, które nie miały sklepień i w których powst…
Źródła zewnętrzne
- GAMEO — Global Anabaptist Mennonite Encyclopedia [kopia archiwalna 2005-11-26] — encyklopedia
- zulawy.infopl.info — Wróblewo (Sperlingsdorf) — strona internetowa
- Wróblewo (Sperlingsdorf) — Wikipedia — encyklopedia
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- E. Waschinski, „Das kirchliche Bildungswesen in Ermland, Westpreußen und Posen”, t. I, Breslau 1928 (Aneks I: wypisy z wizytacji pomorskich 1649–1781; Aneks II: ewangelickie szkolnictwo wiejskie terytorium gdańskiego) — źródło drukowane (wypisy archiwalne)
- „Uebersicht der Bestandtheile und Verzeichniss aller Ortschaften des Danziger Regierungs-Bezirkes”, Danzig 1820 — spis urzędowy
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890, s. 404 — źródło drukowane
- A. Hartwich, „Geographisch-historische Landes-Beschreibung derer dreyen im Pohlnischen Preußen liegenden Werdern”, Königsberg 1723, s. 164, 193 — źródło drukowane
- Topographisch-statistisches Handbuch des Regierungs-Bezirks Danzig, Danzig 1869, s. 61, pozycja 307 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 27 — źródło drukowane
- P. Birecki, „Przestrzeń liturgiczna kościołów ewangelickich w Prusach Królewskich”, „Studia Elbląskie” XXVI, 2025, s. 34, 39 — artykuł naukowy
- Viktor Zirkwitz, „Die bauliche Entwicklung der Dorfkirche von der Ordenszeit bis zur Gegenwart im Gebiet des ehemaligen Freistaates Danzig”, Danzig 1940, s. 13 — monografia
- E. Praetorius, »Evangelisches Danzig«, cz. 2, rękopis XVIII w. (Staatsbibliothek zu Berlin, Ms. boruss. fol. 268), k. 61r–62v — źródło archiwalne
Połączone źródła: koscioly_json
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.