Stary Dzierzgoń — dawny kościół ewangelicki (Alt Christburg)
Alt Christburg
- Powiat
- sztumski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Kościół w Starym Dzierzgoniu, po niemiecku Alt Christburg, to gotycka budowla ceglana, salowa, wzniesiona około połowy XIV wieku; Narodowy Instytut Dziedzictwa datuje ją ściślej, na lata 1350–1360. Wieżę dobudowano od zachodu w XV wieku, a zakrystię i kruchtę w 1936 roku. W okresie Reformacji świątynię przejęła społeczność protestancka i użytkowała ją jako kościół ewangelicki do 1945 roku. Słownik geograficzny wymienia Stary Kiszpork, dawną polską nazwę wsi, wśród parafii ewangelickich powiatu morąskiego, a miejscowość opisuje jako wieś z pocztą, liczącą wówczas 885 mieszkańców. W 1945 roku budowla spłonęła i do odbudowy pozostawała ruiną. Odbudowano ją w 1957 roku — w tym samym roku, 1 sierpnia, reerygowano parafię katolicką — a świątynię poświęcono 8 grudnia 1958 roku. Nosi dziś wezwanie Wniebowstąpienia Pańskiego. Robert Ziemiański w tabeli kościołów poewangelickich przejętych dla kultu katolickiego, opracowanej między innymi na podstawie schematyzmu diecezji elbląskiej z 1996 roku, podaje dla Starego Dzierzgonia datę przyjęcia 1945 i datę poświęcenia 8 grudnia 1958 roku. Andrzej Bohdan Krupa przytacza analizę z akt Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Elblągu, sporządzoną według stanu na 1 sierpnia 1976 roku, w której Stary Dzierzgoń figuruje wśród placówek duszpasterskich Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w województwie elbląskim, obok Elbląga, Pasłęka i Mikołajek Pomorskich; miejsca nabożeństw analiza nie podaje. Obiekt wpisano do rejestru zabytków województwa pomorskiego …
Źródła zewnętrzne
- mpzp.igeomap.pl — strona internetowa
- kamienie-wilhelma.net.pl — strona internetowa
- medievalheritage.eu — strona internetowa
- O. Piepkorn, „Die Heimatchronik der westpreußischen Stadt Christburg und des Landes am Sorgefluß”, Detmold 1961 (przedruk 2011; skan: westpreussische-gesellschaft.de, Heimatkreis Stuhm) — kronika miasta
- A. Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreußen, z. III: Das Oberland, wyd. 2, Königsberg 1898, s. 14–15 — inwentarz zabytków
- AP Olsztyn 42/367/0/-/7 „Kunstdenkmähler im Kreis Mohrungen” (1855–1859) — archiwalia
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 1, s. 189; t. 2, s. 473, 674, 684; t. 3, s. 763, 785, 882; t. 4, s. 1040, 1257; t. 5, s. 1403, 1405, 1499; t. 6, s. 1643, 1782; t. 7, s. 1982 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Wschodnich 1912, s. 30, 89 oraz objaśnienia — źródło drukowane
- „Königsberger Hartungsche Zeitung” (Königsberg), 30 kwietnia 1886 roku, s. 2 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Tägliche Rundschau” (Berlin), 8 października 1899 roku, s. 15 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- Robert Ziemiański, „Duszpasterstwo protestanckie na terenach obecnej diecezji elbląskiej w latach 1945–1999”, „Studia Elbląskie” II, 2000, s. 192–193 — artykuł naukowy
- A. B. Krupa, „Utworzenie Wydziału do Spraw Wyznań w Elblągu w 1975 roku”, „Studia Ełckie” 26, 2024, nr 3, s. 380 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.