Żuławka Sztumska — cmentarz ewangelicki
Posilge
- Powiat
- sztumski
- Typ
- Cmentarz
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Cmentarz w Żuławce Sztumskiej pochodzi z drugiej połowy XIX wieku i jest nieczynny od 1945 roku. Cmentarz przykościelny leży przy tutejszym kościele parafialnym świętego Jana Chrzciciela i figuruje w ewidencji osobno (pozycja 175). Żuławka Sztumska, dawniej zwana Pozylią, po niemiecku Posilge, to stara wieś kościelna w Pomezanii. W dokumencie z 1249 roku wieś jest wzmiankowana, w 1672 roku zapisano ją jako Pozylia, a w 1774 roku jako Posilge, jak podaje Słownik geograficzny. Słownik podaje dla wsi 1623 hektary, w tym 1355 hektarów roli ornej i 161 hektarów łąk, i przypomina, że osada jest stara — znaleziono tu groby skrzynkowe. Agathon Harnoch odnotowuje, że w 1578 roku głoszono tu i w Stalle naukę ewangelicką. Wymienia też Żuławkę wśród miejscowości szkolnych tamtej parafii i zapisuje, że kościoły katolickie sąsiadujące z nią stały w Thiergart i w Posilge. Według Piotra Bireckiego tutejszy kościół w czasie wojny ze Szwedami Gustawa II Adolfa przeszedł w ręce luteranów, a potem razem z całą wsią spalili go do fundamentów żołnierze austriaccy wspierający Polaków; dzwony z Żuławki sprzedano do Elbląga. W 1868 roku urzędowy podręcznik rejencji kwidzyńskiej opisywał Posilge jako wieś. Notował tu 93 domy mieszkalne i 1224 mieszkańców, w tym 591 ewangelików, 628 katolików i pięć osób innych wyznań. Ewangelicy należeli do parafii Stalle; katolicy — do miejscowej parafii; miejscowość miała własny okręg szkolny. W 1885 roku mieszkało w niej 1200 osób w 102 domach: 605 ewangelików, …
Źródła zewnętrzne
- mpzp.igeomap.pl — strona internetowa
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1880–1902 — źródło drukowane
- Gemeindelexikon für die Provinz Westpreussen: auf Grund der Materialien der Volkszählung vom 1. Dezember 1885 und anderer amtlicher Quellen — źródło drukowane
- A. Harnoch, „Chronik und Statistik der evangelischen Kirchen in den Provinzen Ost- und Westpreussen”, Neidenburg 1890 — źródło drukowane
- studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Dzierzgoń — dokument gminny
- Wojewódzka ewidencja zabytków województwa pomorskiego — źródło drukowane
- karty ewidencyjne Narodowego Instytutu Dziedzictwa — ewidencja konserwatorska
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa pomorskiego, Narodowy Instytut Dziedzictwa, stan na 30 czerwca 2026 roku — źródło drukowane
- Heimatkreis Stuhm — opracowanie
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 37 — źródło drukowane
- A. Paprot, „Losy ewangelickich i mennonickich cmentarzy na Żuławach Elbląskich”, w: „Krajobraz kulturowy i społeczny Żuław Elbląskich”, red. A. W. Brzezińska, U. Wróblewska, P. Szwiec, wyd. I, ISBN 978-83-88400-63-6, s. 37–46 (badania terenowe z lipca 2010 roku) — artykuł naukowy
- P. Birecki, „Konflikty o kościoły pomiędzy katolikami a protestantami w Prusach Królewskich i Książęcych w I połowie XVII wieku”, „Studia Elbląskie” 21, 2020, s. 13 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.