Wielki Podleś — kościół ewangelicki (ob. św. Andrzeja Boboli)
Poldersee (do 1904 Groß Podless)
- Rok powstania
- 1905
- Powiat
- kościerski
- Typ
- Kościół
- Denominacja
- ewangelickie
Z Wikipedii (PL)
Neogotycki kościół w Wielkim Podlesiu zbudowała w 1905 roku pruska Komisja Kolonizacyjna dla tutejszych luteranów. Z 1905 roku pochodzą również kaplica przedpogrzebowa i ogrodzenie kościelne. Według katalogu reklamowego elbląskiej firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z 1908 roku, który ogłosił Wiktor Z. Łyjak, prowadzony wówczas przez Eduarda Witteka zakład zbudował w 1905 roku do tutejszego kościoła ewangelickiego organy o dziesięciu głosach. W prezbiterium zachowały się witraże z Chrystusem Zmartwychwstałym i Dobrym Pasterzem. W tej samej wsi leży cmentarz ewangelicki z pierwszej połowy XIX wieku, ujęty osobno. Słownik geograficzny przytacza sprawozdanie pruskiej komisji katastralnej z 1772 roku, według którego w Wielkim Podlesiu mieszkali wówczas arendarz i dziesięciu zagrodników, wszyscy katolicy. W wykazie wasali z lat 1774–1775 Wielki Podleś figuruje wśród dóbr 37-letniego Józefa Pawłowskiego, mieszkającego w Blumfeld. Według pruskich ksiąg hipotecznych Wielki Podleś należał do Michała Łaszewskiego, od 1764 roku do jego córki Barbary Zofii, zamężnej za Józefem Pawłowskim, od 1786 roku do Jakuba Józefa Brochwitz-Grąbczewskiego, od 1789 roku do Heinricha Ludwiga von Schroettera, który kupił Wielki Podleś i część Sarnów, od 1791 roku do Józefa Pruskiego, od 1801 roku do Karla Wilhelma von Mitzlaffa, a od 1809 roku do jego syna Karla Wilhelma Friedricha Gustava. Hermann Schuch pisze, że Pawłowski dostał Wielki Podleś „z żoną z domu Olszewską”. Według Słownika geogr…
Źródła zewnętrzne
- Odkryj Kaszuby — Podleś (kościół z 1905 r. wzniesiony przez luteran) — opracowanie krajoznawcze
- Zabytki nieruchome — Gmina Kościerzyna (gminna ewidencja zabytków) — ewidencja zabytków
- Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, t. XI: Województwo pomorskie, GUS, Warszawa 1926 (spis z 30 IX 1921) — zrodlo drukowane / statystyka urzedowa
- Gemeindelexikon … Heft II: Regierungsbezirk Danzig, Berlin 1912 (spis z 1 XII 1910) — zrodlo drukowane / statystyka urzedowa
- Gemeindelexikon für das Königreich Preußen, spis powszechny z 1 XII 1910, Provinz Westpreußen, Kreis Berent — źródło drukowane
- M. Bär, „Die Kirchenbücher der Provinz Westpreussen”, Danzig 1908 — wykaz ksiąg metrykalnych
- „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, t. VIII, hasło „Podlesie” — źródło drukowane
- M. Bär, „Der Adel und der adlige Grundbesitz in Polnisch-Preußen zur Zeit der preußischen Besitzergreifung”, Leipzig 1911, nr 86 (s. 5), nr 1205 (s. 85) — źródło drukowane
- H. Schuch, „Die Zustände der Landbevölkerung im Kreise Berent am Schlusse der polnischen Herrschaft 1772”, „Zeitschrift des Westpreußischen Geschichtsvereins”, z. 15 (1886), s. 83 — źródło drukowane
- „Die evangelischen Kirchengemeinden in Ostpreußen und Westpreußen in den Pfarr-Almanachen von 1912 und 1913”, wyd. 2, Hamburg 2000 (Sonderschrift 59), almanach Prus Zachodnich 1913, s. 44 — źródło drukowane
- „Das Zwischenmanuskript zum Altpreußischen evangelischen Pfarrerbuch”, Hamburg 2012–2014 (QMS 19), t. 2, s. 616; t. 4, s. 1225; t. 5, s. 1354; t. 6, s. 1688 — źródło drukowane
- „Der Reichsbote” (Berlin), 31 października 1905 roku, s. 7 (obraz strony: Staatsbibliothek zu Berlin, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- „Aufwärts”, 5 października 1934 roku, s. 2 (obraz strony: Universitäts- und Landesbibliothek Münster, Deutsches Zeitungsportal) — źródło drukowane
- W. Z. Łyjak, „Katalog reklamowy firmy organmistrzowskiej »August Terletzki« z Elbląga (1857–1908)”, „Komunikaty Mazursko-Warmińskie” 1999, nr 1, s. 62 — artykuł naukowy
Zauważyłeś błąd, znasz historię obiektu, masz zdjęcia z archiwum rodzinnego? Napisz — każda informacja idzie do bazy z atrybucją źródła. Baza w budowie.