Kaliska Kościerskie — cmentarz (ewangelickie)

Z Wikipedii (PL)

Kaliska Kościerskie (po niemiecku Kalisch) to wieś w powiecie kościerskim. Przed 1920 rokiem, a potem w latach 1939–1945, należała do powiatu kościerskiego pod nazwą Kreis Berent, w rejencji gdańskiej, w prowincji Prusy Zachodnie. Słownik geograficzny opisuje ją jako wieś włościańską przy bitym trakcie kościersko-gdańskim na Żukowo, blisko granicy powiatu kartuskiego, o milę od Kościerzyny. 📌 Wbrew temu, co dotąd notowano, ewangelicy nie byli tu mniejszością — byli większością, i to przygniatającą. Słownik geograficzny liczy w Kaliskach 332 ewangelików wobec 21 katolików przy czterdziestu czterech domach, a we wsi stała szkoła ewangelicka. Spis z 1921 roku, już w odrodzonej Rzeczypospolitej, podaje 325 mieszkańców: 269 ewangelików i 56 rzymskich katolików, przy czym 244 osoby zadeklarowały narodowość niemiecką, a 81 polską. 🔴 W opisach krążyły natomiast liczby ze spisu z 1871 roku — 597 mieszkańców, w tym 48 ewangelików i 543 katolików — których z tamtymi dwoma źródłami pogodzić się nie da. Taka właśnie, katolicka większość opisuje jednak inne Kaliska: te w powiecie starogardzkim, gdzie spis z 1921 roku notuje 751 mieszkańców, 689 katolików i 62 ewangelików. 📌 Dokąd chodzono do kościoła, wiadomo — zmieniło się to w połowie dziewiętnastego wieku. Agathon Harnoch zapisuje, że ewangeliccy mieszkańcy Lipusza i okolicy należeli dawniej do parafii w Kościerzynie; dwukrotnie zdawało się gminie lipuskiej, że jest u celu, i dwukrotnie daremnie, aż na początku 1864 roku sprawę wzięło…