Chojnice — kościół i szpital św. Ducha (Przedmieście Człuchowskie)

Z Wikipedii (PL)

Kościół i szpital świętego Ducha stały na Przedmieściu Człuchowskim, przed Bramą Człuchowską — była to ważniejsza z dwóch chojnickich prepozytur szpitalnych, obok świętego Jerzego. 📌 Czasu jej fundacji nie znamy; po raz pierwszy pojawia się w aktach w 1441 roku, a patronat nad nią sprawowało miasto. Bliższe szczegóły, zwłaszcza o dochodach tutejszego proboszcza, zawierała stara wizytacja Jana Dorengowskiego — ta jednak zaginęła. Benwitz przytacza łaciński zapis: „Jest także kościół świętego Ducha na Przedmieściu Człuchowskim przed Bramą Człuchowską, gdzie modlą się heretycy”. Luteranie przejęli kościół świętego Ducha w 1555 roku, razem z farą. 📌 Zmienił się wtedy nie tylko obrządek: w szpitalu ufundowanym przez katolików umieszczano odtąd wyłącznie współwyznawców nowej gminy. W 1610 roku zrujnowaną świątynię odnowiono z gruntu, a gdy w 1616 roku ewangelicy zostali wyrugowani z fary, przenieśli tu swoje nabożeństwa na dobre. Ówczesny proboszcz katolicki Jan Dorengowski daremnie zabiegał o zwrot kościoła. Gdy świątynia okazała się za mała, gmina przeniosła się do przebudowanego ratusza na Rynku w latach 1620–1623, ale kościoła nie utraciła — wyrokiem starosty człuchowskiego z 1618 roku szpital i kościół pozostały w posiadaniu miasta, w odróżnieniu od świętego Jerzego, zwróconego katolikom. Podczas drugiej wojny szwedzkiej budowla spłonęła w 1656 roku i zaraz ją odbudowano. 📌 Fankidejski, pisząc w 1880 roku, stwierdza wprost, że kościół „posiadają aż do dziś dnia luteranie” — …